Από το «Κράτος-Πόλη» στην 4η Δημοκρατία

Το υπαρξιακό στοίχημα του Έβρου και της περιφέρειας - Αγροτικοί Δήμοι και το μοντέλο της «Κοσμοσώτειρας» - Από το Αθηναϊκό Κράτος στο Πολυκεντρικό...

Από το «Κράτος-Πόλη» στην 4η Δημοκρατία

του Σπύρου Δέδογλου

Μέρος 1ο - Το υπαρξιακό στοίχημα του Έβρου και της ελληνικής περιφέρειας

Υπάρχει ένα ερώτημα που η Ελλάδα αποφεύγει συστηματικά να απαντήσει.

Γιατί, ενώ πέρασαν δεκαετίες από την ένταξή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, η χώρα εξακολουθεί να αδυνατεί να συγκλίνει πραγματικά με την Ευρώπη;

Από το 10ο μέλος της τότε ΕΟΚ φτάσαμε σήμερα στο 27ο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι όμως, η απόσταση που μας χωρίζει από πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι θεσμική, παραγωγική, περιφερειακή και, τελικά, βαθιά πολιτική.

Συνηθίσαμε να μετράμε την πρόοδο με αριθμούς: ΑΕΠ, επενδύσεις, ανεργία, δημόσιο χρέος, επιδοτήσεις. Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους.

Όμως υπάρχει ένας δείκτης που σχεδόν ποτέ δεν μετράμε: την εσωτερική σύγκλιση της ίδιας της χώρας.

Και εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ελληνική αποτυχία.

Γιατί η Ελλάδα δεν απέτυχε μόνο να συγκλίνει με την Ευρώπη.

Απέτυχε να συγκλίνει με τον ίδιο της τον εαυτό.

Η Ελλάδα του «Κράτους-Πόλης»

Στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης δημιουργήθηκε ένα μοντέλο ανάπτυξης που συγκέντρωσε οικονομική, πολιτική, διοικητική και κοινωνική ισχύ σε έναν υπερτροφικό γεωγραφικό πυρήνα: την Αθήνα και το λεκανοπέδιο της Αττικής.

Η πρωτεύουσα έγινε ταυτόχρονα:

• το πολιτικό κέντρο,
• το διοικητικό κέντρο,
• το οικονομικό κέντρο,
• το κέντρο των μεγάλων επιχειρήσεων,
• το κέντρο των μέσων ενημέρωσης,
• το κέντρο των πανεπιστημίων και των ευκαιριών,
• και, τελικά, το κέντρο όπου συγκεντρώνεται ένα δυσανάλογο μέρος της ζωής της χώρας.

Έτσι οικοδομήθηκε σταδιακά ένα ιδιότυπο «Αθηναϊκό κράτος-πόλη».

Η περιφέρεια, αντί να αποτελεί ισότιμο πυλώνα της εθνικής ανάπτυξης, μετατράπηκε σε χώρο από τον οποίο αντλούνται πόροι, ανθρώπινο δυναμικό και παραγωγή, χωρίς να επιστρέφουν σε αυτήν στον ίδιο βαθμό οι δυνατότητες και οι ευκαιρίες.

Η Ελλάδα δεν αποκέντρωσε πραγματικά το κράτος της. Απλώς μετέφερε κάποιες υπηρεσίες στην περιφέρεια.

Και αυτό είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

Η πραγματική αποκέντρωση δεν είναι να υπάρχει ένα γραφείο μιας υπουργικής υπηρεσίας στην πρωτεύουσα ενός νομού.

Είναι να μπορεί ένας νέος άνθρωπος να γεννηθεί, να σπουδάσει, να εργαστεί, να δημιουργήσει οικογένεια και να επιχειρήσει στον τόπο του, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να μεταναστεύσει στην Αθήνα ή στο εξωτερικό.

Η «νέα τσιφλικοποίηση» της ελληνικής γης

Το αποτέλεσμα αυτής της στρεβλής ανάπτυξης είναι σήμερα ορατό στην ελληνική ύπαιθρο.

Η δημογραφική κατάρρευση δεν είναι ένα φυσικό φαινόμενο που μπορούμε απλώς να αποδώσουμε στην υπογεννητικότητα.

Η υπογεννητικότητα είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που δεν μπορεί πλέον να προσφέρει προοπτική στις οικογένειες που ζουν στην περιφέρεια.

Και το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο αγροτικός κόσμος.

Ας πάρουμε το Τυχερό Έβρου.

Μια περιοχή με παραγωγική γη, με αγροτική παράδοση και με δυνατότητα να στηρίξει μια ολόκληρη τοπική οικονομία.

Κι όμως, ο αριθμός των ενεργών αγροτών έχει συρρικνωθεί δραματικά, από περίπου 400 σε λιγότερους από 40.

Αυτό δεν είναι απλώς ένας αριθμός.

Είναι η αποτύπωση μιας κοινωνικής καταστροφής.

Είναι σχολικές αίθουσες που αδειάζουν.

Είναι σπίτια που δεν ανοίγουν.

Είναι νέοι άνθρωποι που φεύγουν.

Είναι χωράφια που αλλάζουν χέρια.

Είναι ολόκληρες παραγωγικές κοινότητες που χάνουν σταδιακά τον κοινωνικό τους ιστό.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται αυτό που ονομάζω «νέα τσιφλικοποίηση της γης».

Όχι βέβαια με την ιστορική έννοια του τσιφλικιού, αλλά ως μια νέα διαδικασία συγκέντρωσης της γης και της παραγωγικής δραστηριότητας σε ολοένα λιγότερα χέρια, την ώρα που ο μικρός και μεσαίος παραγωγός εγκαταλείπει το επάγγελμα.

Όταν ο μικρός αγρότης δεν μπορεί να ζήσει από τη γη του, κάποιος άλλος θα έρθει να την αποκτήσει.

Και τότε η εγκατάλειψη της υπαίθρου μετατρέπεται σταδιακά σε συγκέντρωση της γης.

Αυτό δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα.

Είναι κοινωνικό και δημογραφικό ζήτημα.

Και στον Έβρο αποκτά μια ακόμη πιο κρίσιμη διάσταση.

Ένα αγροτικό μοντέλο που δεν βλέπει την ελληνική πραγματικότητα

Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τον αγρότη της Θράκης, της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας ή της Κρήτης σαν να βρίσκεται μέσα στο ίδιο παραγωγικό περιβάλλον με έναν αγρότη μιας χώρας της Κεντρικής ή της Βόρειας Ευρώπης.

Οι συνθήκες είναι διαφορετικές.

Το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων είναι διαφορετικό.

Το ανάγλυφο είναι διαφορετικό.

Το κλίμα είναι διαφορετικό.

Οι ανάγκες σε νερό είναι διαφορετικές.

Οι παραγωγικές δυνατότητες και οι υποδομές είναι διαφορετικές.

Δεν μπορείς να εφαρμόζεις την ίδια συνταγή σε διαφορετικές πραγματικότητες και μετά να απορείς γιατί κάποιες περιοχές εγκαταλείπονται.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική χρειάζεται επομένως μια νέα προσέγγιση.

Όχι απαραίτητα περισσότερη γραφειοκρατία και περισσότερες επιδοτήσεις.

Αλλά διαφορετική πολιτική αντιμετώπιση των διαφορετικών ευρωπαϊκών παραγωγικών πραγματικοτήτων.

Ο Ευρωπαϊκός Νότος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν τον ευρωπαϊκό Βορρά.

Και η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τον Έβρο σαν να είναι μια ακόμη περιοχή του διοικητικού χάρτη.

Όταν η ερημοποίηση γίνεται εθνικός κίνδυνος

Κάπου εδώ η συζήτηση ξεπερνά την οικονομία.

Γιατί όταν εγκαταλείπεται η ελληνική περιφέρεια, ειδικά οι παραμεθόριες περιοχές, δημιουργείται ένα κενό που δεν είναι μόνο κοινωνικό.

Είναι εθνικό.

Ένας τόπος χωρίς ανθρώπους είναι ένας τόπος χωρίς παραγωγή, χωρίς σχολεία, χωρίς υπηρεσίες, χωρίς οικονομική δραστηριότητα και τελικά χωρίς κοινωνική ζωή.

Και τα σύνορα δεν φυλάσσονται μόνο από τον στρατό.

Τα σύνορα φυλάσσονται και από τις ζωντανές κοινωνίες που κατοικούν πίσω από αυτά.

Τα φυλάσσουν:

• ο αγρότης που καλλιεργεί τη γη του,
• ο επαγγελματίας που κρατά ανοιχτό το κατάστημά του,
• ο δάσκαλος που λειτουργεί το σχολείο,
• η οικογένεια που επιλέγει να μείνει στον τόπο της,
• ο νέος που βρίσκει δουλειά και δεν αναγκάζεται να φύγει.

Αυτός είναι ο πραγματικός κοινωνικός ιστός των συνόρων.

Γι' αυτό ο Έβρος, η Θράκη και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο μέσα από την οπτική της άμυνας και της φύλαξης των συνόρων.

Χρειάζονται πολιτική κατοίκησης, παραγωγής και ανάπτυξης.

Χρειάζονται ανθρώπους.

Και για να υπάρξουν άνθρωποι, πρέπει να υπάρχει προοπτική.

Ο Έβρος δεν ζητά προνόμια. Ζητά στρατηγική

Ένα Ειδικό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης του Έβρου δεν θα έπρεπε να θεωρείται μια ακόμη τοπική διεκδίκηση.

Θα έπρεπε να αποτελεί εθνική στρατηγική.

Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα συνδέει:

• την αγροτική παραγωγή,
• την προστασία και αξιοποίηση της παραγωγικής γης,
• το νερό και τα αρδευτικά δίκτυα,
• τη μεταποίηση,
• την τοπική επιχειρηματικότητα,
• τη δημογραφική ανασυγκρότηση,
• την επιστροφή νέων ανθρώπων,
• τις υποδομές,
• την εκπαίδευση,
• και τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής.

Δεν μπορείς να ζητάς από έναν άνθρωπο να μείνει στον Έβρο μόνο επειδή του λες ότι «είναι πατριωτικό καθήκον».

Ο άνθρωπος χρειάζεται δουλειά.

Χρειάζεται εισόδημα.

Χρειάζεται σχολείο για τα παιδιά του.

Χρειάζεται υγεία.

Χρειάζεται υποδομές.

Χρειάζεται προοπτική.

Η πατρίδα δεν κρατιέται άδεια. Κρατιέται ζωντανή.

Από τη Μεταπολίτευση στη Νέα Δημοκρατική Εποχή

Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το βαθύτερο ζήτημα.

Δεν αρκεί να αλλάξουμε ένα πρόγραμμα αγροτικής πολιτικής.

Δεν αρκεί να δώσουμε μερικές επιδοτήσεις.

Δεν αρκεί να εξαγγείλουμε ένα ακόμη αναπτυξιακό πακέτο για την περιφέρεια.

Το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Είναι πολιτικό και θεσμικό.

Το μοντέλο που δημιουργήθηκε στη Μεταπολίτευση εξάντλησε σταδιακά τις δυνατότητές του.

Ένα μοντέλο υπερσυγκεντρωτικό, όπου οι μεγάλες αποφάσεις λαμβάνονται στο κέντρο και η περιφέρεια καλείται κυρίως να τις εφαρμόσει.

Ένα μοντέλο όπου η ανάπτυξη μετριέται από το πόσο μεγαλώνει η Αθήνα, αντί από το πόσο ισόρροπα αναπτύσσεται ολόκληρη η Ελλάδα.

Ένα μοντέλο όπου η περιφέρεια αντιμετωπίζεται συχνά ως εκλογική δεξαμενή και όχι ως ισότιμος συνδιαμορφωτής της εθνικής πολιτικής.

Αυτό πρέπει να αλλάξει.

Και δεν μπορεί να αλλάξει με μια ακόμη κυβερνητική εναλλαγή.

Χρειάζεται αλλαγή εποχής.

Χρειάζεται μια Νέα Δημοκρατική Εποχή.

Και αυτή, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να σηματοδοτήσει την ίδρυση της 4ης Ελληνικής Δημοκρατίας.

Η 4η Δημοκρατία δεν είναι αλλαγή ονόματος. Είναι αλλαγή μοντέλου

Η 4η Δημοκρατία δεν μπορεί να είναι ένα σύνθημα.

Πρέπει να είναι ένα νέο κοινωνικό και πολιτειακό συμβόλαιο.

Μια Δημοκρατία που δεν θα μετρά μόνο πόσο ισχυρό είναι το κέντρο, αλλά πόσο ισχυρός είναι ο πολίτης στον τόπο όπου ζει.

Μια Δημοκρατία που θα μεταφέρει πραγματική πολιτική και οικονομική ισχύ στην περιφέρεια.

Μια Δημοκρατία που θα δίνει στις τοπικές κοινωνίες λόγο για το αναπτυξιακό τους μέλλον.

Μια Δημοκρατία που θα αντιμετωπίζει την αποκέντρωση όχι ως διοικητική τεχνική, αλλά ως πυλώνα της ίδιας της Δημοκρατίας.

Γιατί Δημοκρατία δεν σημαίνει μόνο να ψηφίζουμε κάθε τέσσερα χρόνια.

Σημαίνει να έχουμε τη δυνατότητα να αποφασίζουμε για τη ζωή μας, για τον τόπο μας και για το μέλλον των παιδιών μας.

Και αυτό προϋποθέτει μια διαφορετική σχέση ανάμεσα στο κράτος, την κοινωνία και την περιφέρεια.

Το υπαρξιακό στοίχημα

Ο Έβρος βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Το ίδιο και πολλές άλλες περιοχές της ελληνικής περιφέρειας.

Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν θα έχουμε περισσότερους δρόμους, περισσότερα έργα ή περισσότερες επιδοτήσεις.

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

Θέλουμε μια Ελλάδα που θα συνεχίσει να συγκεντρώνεται σε ένα υπερτροφικό «Κράτος-Πόλη» ή μια Ελλάδα που θα αναπτύσσεται από άκρη σε άκρη;

Θέλουμε μια περιφέρεια που θα αδειάζει αργά και σιωπηλά ή μια περιφέρεια που θα ξαναγίνει παραγωγική, δημιουργική και κατοικήσιμη;

Θέλουμε τα σύνορα να είναι απλώς μια γραμμή στον χάρτη ή να είναι ζωντανές κοινωνίες που παράγουν, δημιουργούν και κοιτούν το μέλλον με αυτοπεποίθηση;

Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα δεν αφορά μόνο τον Έβρο. Αφορά την ίδια την Ελλάδα.

Γιατί μια χώρα που εγκαταλείπει την περιφέρειά της, εγκαταλείπει σταδιακά ένα κομμάτι του εαυτού της.

Και μια Δημοκρατία που δεν μπορεί να δώσει ισότιμη προοπτική στους πολίτες της, όπου κι αν αυτοί κατοικούν, χρειάζεται να επανεξετάσει όχι μόνο τις πολιτικές της, αλλά και το ίδιο το μοντέλο με το οποίο κυβερνάται.

Η 4η Ελληνική Δημοκρατία, λοιπόν, δεν μπορεί να ξεκινήσει από την Αθήνα για να φτάσει κάποτε στην περιφέρεια.

Πρέπει να ξεκινήσει και από την περιφέρεια για να αλλάξει την Ελλάδα.

Και ο Έβρος μπορεί να γίνει ένας από τους τόπους από τους οποίους θα ξεκινήσει αυτή η μεγάλη συζήτηση.

Γιατί το στοίχημα δεν είναι απλώς να μη χαθεί ο Έβρος.

Το στοίχημα είναι να μη χαθεί η Ελλάδα της περιφέρειας.

---

Από το «Κράτος-Πόλη» στην 4η Δημοκρατία

του Σπύρου Δέδογλου

Μέρος 2ο - Αγροτικοί Δήμοι και το μοντέλο της «Κοσμοσώτειρας» στον Έβρο

Στο πρώτο μέρος αυτής της συζήτησης αναδείξαμε μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί πίσω από στατιστικές και γενικόλογες εξαγγελίες:

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει μόνο πρόβλημα ανάπτυξης. Αντιμετωπίζει πρόβλημα χωρικής και κοινωνικής επιβίωσης.

Το υδροκέφαλο «Αθηναϊκό κράτος», η εγκατάλειψη της παραγωγικής υπαίθρου και η σταδιακή συγκέντρωση της γης και της οικονομικής δραστηριότητας σε ολοένα λιγότερα χέρια δημιουργούν μια Ελλάδα δύο ταχυτήτων.

Από τη μία ένα υπερσυγκεντρωμένο κέντρο που συγκεντρώνει πληθυσμό, υπηρεσίες, επενδύσεις και ευκαιρίες.

Και από την άλλη μια περιφέρεια που γερνά, συρρικνώνεται και σε πολλές περιπτώσεις εγκαταλείπεται.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι πλέον μόνο τι πήγε λάθος.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι:

Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα διαφορετικό μοντέλο;

Η απάντηση είναι ναι.

Αλλά αυτό προϋποθέτει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την Αυτοδιοίκηση, την αγροτική παραγωγή και τελικά την ίδια την ανάπτυξη της χώρας.

Το λάθος να αντιμετωπίζουμε όλους τους Δήμους με τον ίδιο τρόπο

Ένα από τα μεγαλύτερα θεσμικά προβλήματα των τελευταίων δεκαετιών είναι ότι αντιμετωπίσαμε την ελληνική επικράτεια σαν να έχει παντού τις ίδιες ανάγκες.

Δεν έχει.

Άλλος είναι ο Δήμος Αθηναίων και άλλος ο Δήμος Σουφλίου.

Άλλη είναι η πραγματικότητα μιας πυκνοκατοικημένης μητρόπολης και άλλη μιας αγροτικής περιοχής με δεκάδες οικισμούς, τεράστιες αποστάσεις και διαρκώς μειούμενο πληθυσμό.

Η λογική των μεγάλων διοικητικών συνενώσεων, όπως εφαρμόστηκε μέσα από τον «Καλλικράτη» και τις μεταγενέστερες μεταρρυθμίσεις, αντιμετώπισε σε μεγάλο βαθμό το ζήτημα ως διοικητική άσκηση.

Όμως η Αυτοδιοίκηση δεν είναι μόνο διοίκηση.

Είναι εργαλείο ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και δημοκρατικής συμμετοχής.

Όταν ένας Δήμος αποκτά τεράστια γεωγραφική έκταση αλλά δεν διαθέτει τα αντίστοιχα εργαλεία και τους πόρους για να σχεδιάσει την ανάπτυξή του, η συνένωση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα υποτίθεται ότι λύνει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα στον Έβρο είναι η συνένωση της Αλεξανδρούπολης με τις Φέρες.

Η διοικητική συνένωση μπορεί να έγινε για λόγους «ορθολογικότερης» διοίκησης.

Όμως η γεωγραφία, η παραγωγική φυσιογνωμία και οι ανάγκες των δύο περιοχών δεν είναι ίδιες.

Και η ανάπτυξη δεν μπορεί να σχεδιάζεται αγνοώντας τη γεωγραφία.

Χρειαζόμαστε Αγροτικούς Δήμους

Εδώ βρίσκεται η δική μου πρόταση:

Να θεσμοθετηθεί ο θεσμός του Αγροτικού Δήμου.

Όχι ως ένας ακόμη διοικητικός τύπος.

Αλλά ως ένας νέος αναπτυξιακός θεσμός της 4ης Δημοκρατίας.

Ένας Αγροτικός Δήμος δεν μπορεί να περιορίζεται στις κλασικές αρμοδιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης:

• απορρίμματα,
• ύδρευση,
• οδοποιία,
• φωτισμός,
• καθημερινότητα.

Αυτά είναι απαραίτητα, αλλά δεν αρκούν.

Ο Δήμος μιας αγροτικής περιοχής πρέπει να έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει ενεργά στον παραγωγικό σχεδιασμό του τόπου.

Να διαθέτει επιστημονικό προσωπικό.

Να συνεργάζεται με πανεπιστήμια και ερευνητικούς φορείς.

Να οργανώνει δομές τεχνικής και επιστημονικής υποστήριξης των παραγωγών.

Να συμμετέχει στη δημιουργία συνεταιριστικών και παραγωγικών σχημάτων.

Να συνδέει την παραγωγή με τη μεταποίηση και την αγορά.

Να μπορεί να σχεδιάζει και να διεκδικεί ευρωπαϊκούς πόρους.

Να παρεμβαίνει στη διαχείριση της γης και των φυσικών πόρων με γνώμονα την παραγωγική ανασυγκρότηση.

Με λίγα λόγια, ο Αγροτικός Δήμος πρέπει να πάψει να είναι επαίτης πόρων από την Αθήνα και να γίνει παραγωγικός θεσμός της τοπικής οικονομίας.

Από τον Δήμο-διαχειριστή στον Δήμο-παραγωγό

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της πρότασης.

Η Αυτοδιοίκηση του μέλλοντος δεν μπορεί να είναι απλώς ο διαχειριστής της καθημερινότητας.

Πρέπει να γίνει συνδιαμορφωτής της ανάπτυξης.

Ο Αγροτικός Δήμος μπορεί να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η τοπική παραγωγή να αποκτά προστιθέμενη αξία.

Γιατί σήμερα μεγάλο μέρος του προβλήματος βρίσκεται ακριβώς εκεί:

Παράγουμε προϊόντα, αλλά συχνά δεν παράγουμε τον πλούτο που αυτά μπορούν να δημιουργήσουν.

Το βαμβάκι, τα σιτηρά, το καλαμπόκι, τα κτηνοτροφικά προϊόντα, τα φρούτα, τα λαχανικά και κάθε άλλη τοπική παραγωγή δεν πρέπει να εγκαταλείπουν τον τόπο ως πρώτη ύλη για να επιστρέφουν ως ακριβότερο τελικό προϊόν.

Χρειάζεται:

• παραγωγή,
• τυποποίηση,
• μεταποίηση,
• branding,
• εμπορία,
• εξαγωγικός προσανατολισμός.

Η περιφέρεια πρέπει να κρατά μεγαλύτερο μέρος της αξίας που η ίδια παράγει.

Και αυτό απαιτεί θεσμούς που θα μπορούν να το σχεδιάσουν.

Η «Κοσμοσώτειρα»: ένα πιλοτικό μοντέλο για τον Έβρο

Στον Έβρο έχουμε τη δυνατότητα να δοκιμάσουμε αυτή την ιδέα στην πράξη.

Έχω προτείνει τη δημιουργία ενός Ειδικού Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης του Έβρου, με έναν πιλοτικό Αγροτικό Δήμο στον νότιο Έβρο, που θα μπορούσε να προκύψει από τη συνένωση των περιοχών των πρώην Δήμων Φερών και Τυχερού.

Έναν Δήμο με ένα όνομα που συνδέεται βαθιά με την ιστορία και την ταυτότητα της περιοχής:

«Κοσμοσώτειρα».

Η επιλογή δεν είναι τυχαία.

Η Παναγία Κοσμοσώτειρα των Φερών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και πολιτιστικά σημεία του Έβρου.

Το όνομα θα μπορούσε να συμβολίζει κάτι περισσότερο:

τη μετάβαση από έναν τόπο που χάνει πληθυσμό σε έναν τόπο που ξαναδημιουργεί μέλλον.

Οι Αγροτοπόλεις του Έβρου

Ο Δήμος «Κοσμοσώτειρα» θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρώτο πείραμα για μια νέα μορφή Αγροτόπολης.

Όχι μιας πόλης με την κλασική έννοια.

Αλλά ενός οργανωμένου παραγωγικού χώρου, όπου η γεωργία, η κατοικία, η εκπαίδευση, η έρευνα, η μεταποίηση και η κοινωνική ζωή θα συνδέονται μεταξύ τους.

Οι Φέρες και το Τυχερό μπορούν να λειτουργήσουν ως δύο βασικοί πόλοι ενός τέτοιου μοντέλου.

Κέντρα παραγωγής και γνώσης

Η γεωργική παραγωγή πρέπει να συνδεθεί με την επιστήμη.

Ο παραγωγός δεν μπορεί να είναι μόνος απέναντι στην αγορά, στην κλιματική αλλαγή, στο κόστος παραγωγής και στις νέες απαιτήσεις της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Χρειάζεται:

• γεωπόνους,
• τεχνογνωσία,
• ψηφιακά εργαλεία,
• σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές,
• πειραματικές καλλιέργειες,
• συνεργασία με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Η γεωργία του μέλλοντος δεν θα είναι λιγότερο επιστημονική. Θα είναι περισσότερο.

Από το χωράφι στη μεταποίηση

Το δεύτερο βήμα είναι η μεταποίηση.

Δεν αρκεί να παράγουμε.

Πρέπει να μεταποιούμε στον τόπο μας.

Να δημιουργούμε τοπικά προϊόντα με ταυτότητα και υψηλή προστιθέμενη αξία.

Να δημιουργούμε επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας γύρω από την παραγωγή.

Έτσι ο αγρότης παύει να είναι απλώς παραγωγός πρώτης ύλης και γίνεται μέρος μιας ολοκληρωμένης τοπικής οικονομίας.

Αγροτική στέγη: Να ξαναφέρουμε ανθρώπους στην ύπαιθρο

Υπάρχει όμως ένα ζήτημα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε:

Πού θα μείνει ο νέος άνθρωπος που θέλει να επιστρέψει ή να εγκατασταθεί στην ύπαιθρο;

Δεν μπορούμε να μιλάμε για επιστροφή νέων στην περιφέρεια και ταυτόχρονα να τους αφήνουμε αντιμέτωπους με το κόστος της κατοικίας, της εγκατάστασης και της δημιουργίας μιας νέας παραγωγικής μονάδας.

Χρειάζεται μια νέα πολιτική αγροτικής στέγης.

Δημόσια ή δημοτική αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κατοικιών και κτιρίων.

Κίνητρα για την ανακαίνιση κλειστών κατοικιών.

Χαμηλότοκα ή άτοκα στεγαστικά εργαλεία.

Ειδικά προγράμματα για νέους αγρότες και νέες οικογένειες.

Δεν μπορείς να ξαναζωντανέψεις ένα χωριό αν δεν δώσεις πρώτα στους ανθρώπους τη δυνατότητα να κατοικήσουν σε αυτό.

Η κατοικία πρέπει να γίνει μέρος της αγροτικής πολιτικής.

Γιατί ο νέος αγρότης δεν χρειάζεται μόνο χωράφι.

Χρειάζεται σπίτι, σχολείο, υγεία, πρόσβαση στο διαδίκτυο, εισόδημα και προοπτική.

Η «Κοσμοσώτειρα» ως πρότυπο για όλη την Ελλάδα

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η πρόταση αυτή δεν αφορά μόνο τον Έβρο.

Ο Έβρος μπορεί να γίνει πιλοτικό εργαστήριο μιας νέας πολιτικής για την ελληνική ύπαιθρο.

Σε κάθε περιοχή της χώρας όπου υπάρχει παραγωγική γη, δημογραφική πίεση και ανάγκη ανασυγκρότησης θα μπορούσαν να δημιουργηθούν αντίστοιχα μοντέλα.

Αγροτικοί Δήμοι με διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Άλλος στη Θεσσαλία.

Άλλος στη Μακεδονία.

Άλλος στην Πελοπόννησο.

Άλλος στην Κρήτη.

Άλλος στη Θράκη.

Δεν χρειάζεται να αντιγράψουμε μηχανιστικά τη Βόρεια Ευρώπη.

Χρειάζεται να δημιουργήσουμε το δικό μας ελληνικό μοντέλο.

Ένα μοντέλο που θα λαμβάνει υπόψη τον μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, το ελληνικό ανάγλυφο, το κλίμα, τη νησιωτικότητα, τις παραμεθόριες περιοχές και τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Και αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να διεκδικήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ειδικές και αποτελεσματικές προβλέψεις μέσα στην Κοινή Αγροτική Πολιτική για τις ιδιαίτερες συνθήκες του Ευρωπαϊκού Νότου.

Η περιφέρεια δεν ζητά ελεημοσύνη

Για δεκαετίες η σχέση κέντρου και περιφέρειας βασίστηκε σε μια λογική εξάρτησης.

Η Αθήνα αποφασίζει.

Η περιφέρεια διεκδικεί.

Η Αθήνα μοιράζει.

Η περιφέρεια περιμένει.

Αυτό το μοντέλο πρέπει να τελειώσει.

Η περιφέρεια δεν ζητά ελεημοσύνη.

Δεν ζητά προνόμια.

Ζητά τα εργαλεία για να δημιουργήσει.

Και αυτό είναι το πραγματικό νόημα της αποκέντρωσης.

Όχι να μεταφέρουμε απλώς αρμοδιότητες.

Αλλά να μεταφέρουμε πόρους, εξουσία, γνώση και δυνατότητα παραγωγής πλούτου.

Αυτό είναι που πρέπει να σημαίνει η 4η Ελληνική Δημοκρατία.

Μια Δημοκρατία που δεν θα συγκεντρώνει τα πάντα στο κέντρο, αλλά θα εμπιστεύεται την κοινωνία και τις τοπικές κοινότητες.

Από τον Έβρο μπορεί να ξεκινήσει μια διαφορετική Ελλάδα

Η «Κοσμοσώτειρα» δεν είναι απλώς μια πρόταση για έναν νέο Δήμο.

Είναι μια πρόταση για έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης.

Να δούμε την Αυτοδιοίκηση ως εργαλείο ανάπτυξης.

Να δούμε την αγροτική γη ως εθνικό παραγωγικό κεφάλαιο.

Να δούμε τον αγρότη όχι ως δικαιούχο επιδότησης, αλλά ως παραγωγό πλούτου.

Να δούμε την περιφέρεια όχι ως πρόβλημα που χρειάζεται κρατική ενίσχυση, αλλά ως λύση στο αναπτυξιακό πρόβλημα της χώρας.

Και πάνω απ' όλα:

Να σταματήσουμε να θεωρούμε φυσιολογικό ότι για να προκόψει ένας νέος άνθρωπος πρέπει να φύγει από τον τόπο του.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να αδειάζει την περιφέρειά της και ταυτόχρονα να μιλά για ανάπτυξη.

Δεν μπορεί να χάνει αγρότες και να μιλά για παραγωγική ανασυγκρότηση.

Δεν μπορεί να κλείνει σχολεία και να μιλά για δημογραφικό.

Δεν μπορεί να εγκαταλείπει τα σύνορά της και να μιλά μόνο για εθνική ασφάλεια.

Η εθνική ασφάλεια ξεκινά από την κοινωνική και παραγωγική ζωντάνια των ακριτικών περιοχών.

Και αυτή η ζωντάνια δεν θα έρθει από μόνη της.

Χρειάζεται πολιτική απόφαση.

Χρειάζεται νέο θεσμικό μοντέλο.

Χρειάζεται μια νέα σχέση ανάμεσα στο κράτος, την Αυτοδιοίκηση και τον πολίτη.

Χρειάζεται η 4η Ελληνική Δημοκρατία.

Και το επόμενο ερώτημα είναι ακόμη μεγαλύτερο:

Πώς θα είναι οργανωμένη αυτή η 4η Δημοκρατία;

Ποιος θα αποφασίζει;

Ποιοι πόροι θα μεταφερθούν στην περιφέρεια;

Πώς θα αλλάξει η σχέση Αθήνας - Περιφέρειας;

Πώς θα συμμετέχει πραγματικά ο πολίτης στις αποφάσεις;

Και κυρίως:

Μπορούμε να περάσουμε από ένα συγκεντρωτικό «Κράτος-Πόλη» σε ένα πολυκεντρικό δημοκρατικό κράτος, όπου η ανάπτυξη και η εξουσία θα κατανέμονται σε ολόκληρη την Ελλάδα;

Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του επόμενου βήματος.

---

Από το «Κράτος-Πόλη» στην 4η Δημοκρατία

του Σπύρου Δέδογλου

Μέρος 3ο - Από το Αθηναϊκό Κράτος στο Πολυκεντρικό Δημοκρατικό Κράτος

Στα δύο προηγούμενα μέρη επιχειρήσαμε να περιγράψουμε ένα πρόβλημα και ταυτόχρονα να αναζητήσουμε μια διαφορετική απάντηση.

Στο πρώτο μέρος μιλήσαμε για το «Κράτος-Πόλη». Για μια Ελλάδα που συγκέντρωσε σχεδόν τα πάντα στην Αθήνα: πληθυσμό, διοίκηση, οικονομία, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης, ευκαιρίες και πολιτική εξουσία.

Και είδαμε ότι η ερήμωση του Έβρου και της ελληνικής περιφέρειας δεν είναι ένα απλό δημογραφικό ή οικονομικό πρόβλημα. Είναι αποτέλεσμα ενός συγκεκριμένου μοντέλου ανάπτυξης και οργάνωσης του κράτους.

Στο δεύτερο μέρος επιχειρήσαμε να κάνουμε ένα βήμα παραπέρα.

Μιλήσαμε για τους Αγροτικούς Δήμους, για έναν Δήμο που δεν θα είναι απλώς διαχειριστής της καθημερινότητας, αλλά πραγματικός αναπτυξιακός και παραγωγικός θεσμός. Και χρησιμοποιήσαμε ως παράδειγμα την ιδέα της «Κοσμοσώτειρας» στον Έβρο.

Όμως εδώ βρίσκεται το κρίσιμο ερώτημα:

Μπορούν πραγματικά να αλλάξουν όλα αυτά χωρίς να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί συνολικά το ελληνικό κράτος και η ελληνική Δημοκρατία;

Η απάντηση, κατά τη γνώμη μας, είναι όχι.

Γιατί το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στην οικονομία.

Δεν βρίσκεται μόνο στην Αυτοδιοίκηση.

Δεν βρίσκεται μόνο στην Αθήνα.

Βρίσκεται βαθύτερα.

Βρίσκεται στο ίδιο το μοντέλο οργάνωσης της πολιτείας και της σχέσης της με τον πολίτη.

Δεν αρκεί να αλλάζει η κυβέρνηση

Για πενήντα και πλέον χρόνια η ελληνική Δημοκρατία μετά τη Μεταπολίτευση πέτυχε πολλά.

Η δημοκρατία αποκαταστάθηκε.

Οι θεσμοί σταθεροποιήθηκαν.

Η χώρα εντάχθηκε στην ευρωπαϊκή οικογένεια.

Η κοινωνία προχώρησε.

Δεν έχουμε κανέναν λόγο να μηδενίσουμε αυτή την ιστορική διαδρομή.

Όμως η Ιστορία δεν σταματά.

Και ένα πολιτικό σύστημα που δημιουργήθηκε για να απαντήσει στα προβλήματα μιας άλλης εποχής δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητο ότι μπορεί να απαντήσει και στα προβλήματα του 21ου αιώνα.

Σήμερα ο πολίτης αισθάνεται όλο και περισσότερο ότι βρίσκεται μακριά από το κέντρο των αποφάσεων.

Ψηφίζει και μετά περιμένει.

Τα κόμματα αποφασίζουν.

Οι κυβερνήσεις νομοθετούν.

Η Βουλή ψηφίζει.

Και ο πολίτης περιμένει την επόμενη εκλογική αναμέτρηση.

Αυτή όμως δεν μπορεί να είναι η ολοκληρωμένη έννοια της Δημοκρατίας.

Η Δημοκρατία δεν μπορεί να είναι μόνο η δυνατότητα να επιλέγουμε ποιος θα κυβερνήσει κάθε τέσσερα χρόνια.

Πρέπει να είναι και η δυνατότητα του πολίτη να συμμετέχει, να ελέγχει, να προτείνει και να παρεμβαίνει στη λειτουργία της Πολιτείας.

Γι' αυτό και το πρόβλημα δεν λύνεται απλώς με την αλλαγή μιας κυβέρνησης.

Η αλλαγή κυβέρνησης είναι μέρος της Δημοκρατίας. Δεν είναι όμως η ίδια η Δημοκρατική Αλλαγή.

Χρειάζεται κάτι βαθύτερο.

Δεν αλλάζουμε απλώς τους διαχειριστές. Αλλάζουμε το μοντέλο.

Από το κομματοκεντρικό στο πολιτοκεντρικό κράτος

Η Μεταπολίτευση δημιούργησε ένα ισχυρό κομματικό σύστημα.

Τα κόμματα έγιναν ο βασικός μηχανισμός μέσα από τον οποίο ο πολίτης μπορούσε να συμμετέχει στην πολιτική.

Με τον χρόνο όμως η σχέση αντιστράφηκε.

Αντί το πολιτικό σύστημα να υπηρετεί την κοινωνία, πολλές φορές η κοινωνία καλείται να προσαρμοστεί στις ανάγκες του πολιτικού συστήματος.

Το κόμμα έγινε ισχυρότερο από την κοινωνία.

Η κομματική διαδρομή έγινε συχνά σημαντικότερη από την κοινωνική διαδρομή.

Το πολιτικό χρήμα απέκτησε δύναμη.

Η προσωπική πολιτική μηχανή έγινε σε πολλές περιπτώσεις απαραίτητο εργαλείο εκλογικής επιβίωσης.

Και ο βουλευτής κινδυνεύει να βρίσκεται περισσότερο υπόλογος στον κομματικό μηχανισμό παρά στους πολίτες που τον εξέλεξαν.

Αυτό πρέπει να αλλάξει.

Στην 4η Ελληνική Δημοκρατία ο πολίτης δεν μπορεί να είναι ο τελευταίος κρίκος της πολιτικής διαδικασίας.

Πρέπει να γίνει ο πρώτος.

Από το κομματοκεντρικό πρέπει να περάσουμε στο πολιτοκεντρικό πολιτικό σύστημα.

Τα κόμματα θα συνεχίσουν να υπάρχουν.

Η κοινοβουλευτική δημοκρατία θα συνεχίσει να υπάρχει.

Η κυβέρνηση θα συνεχίσει να κυβερνά.

Η Βουλή θα συνεχίσει να νομοθετεί.

Αλλά κανένας από αυτούς τους θεσμούς δεν μπορεί να υποκαθιστά την κοινωνία.

Από τη «Βουλή των κομμάτων» στη Βουλή των Πολιτών

Η Βουλή πρέπει να ξαναβρεί τον πραγματικό της ρόλο.

Δεν μπορεί να λειτουργεί απλώς ως χώρος επικύρωσης των κυβερνητικών επιλογών.

Πρέπει να γίνει πραγματικός θεσμός ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας.

Ο βουλευτής πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη θεσμική αυτονομία και η πρώτη του υποχρέωση να είναι απέναντι στους πολίτες και στο Σύνταγμα.

Χρειάζονται νέοι κανόνες:

• στη χρηματοδότηση των κομμάτων,
• στο πολιτικό χρήμα,
• στην επιλογή των υποψηφίων,
• στη διαφάνεια της πολιτικής δράσης,
• στον έλεγχο της εξουσίας,
• στη σχέση βουλευτή και κοινωνίας.

Γιατί δεν μπορεί να μιλάμε για δημοκρατία όταν ο πολίτης δεν γνωρίζει πραγματικά ποιος χρηματοδοτεί την πολιτική.

Το μαύρο πολιτικό χρήμα δεν είναι απλώς πρόβλημα διαφθοράς. Είναι πρόβλημα Δημοκρατίας.

Όταν το χρήμα μπορεί να επηρεάζει την πολιτική εκπροσώπηση, τότε ο πλούσιος αποκτά μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής από τον απλό πολίτη.

Και τότε η Δημοκρατία παύει να είναι ισότιμη.

Η 4η Ελληνική Δημοκρατία πρέπει να κάνει την πολιτική χρηματοδότηση απολύτως διαφανή και ελέγξιμη.

Για να μπορεί κάποτε να γίνει πραγματικότητα και κάτι που σήμερα μοιάζει αυτονόητο αλλά δεν είναι:

Να μπορεί ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας, ο εργαζόμενος, ο αγρότης, ο μικρός επαγγελματίας, ο νέος, ο άνθρωπος που δεν διαθέτει οικονομική ή κομματική μηχανή, να μπορεί πραγματικά να εκπροσωπήσει την κοινωνία.

Να μπορεί να γίνει και ο ντελιβεράς βουλευτής.

Όχι επειδή είναι ντελιβεράς.

Αλλά επειδή είναι πολίτης.

Από την Αθήνα στην περιφέρεια

Εδώ συναντώνται τα τρία μέρη αυτής της συζήτησης.

Γιατί η Δημοκρατία δεν μπορεί να είναι πραγματικά δημοκρατική όταν η χώρα παραμένει τόσο συγκεντρωμένη.

Η αποκέντρωση δεν είναι μόνο διοικητική μεταρρύθμιση.

Είναι δημοκρατική μεταρρύθμιση.

Όταν αποφασίζονται όλα στην Αθήνα, η περιφέρεια δεν χάνει μόνο οικονομικές ευκαιρίες.

Χάνει πολιτική δύναμη.

Χάνει δυνατότητα να σχεδιάζει το μέλλον της.

Χάνει ανθρώπους.

Χάνει παραγωγή.

Χάνει τελικά και την ίδια τη δυνατότητα να υπάρχει ως ισότιμο κομμάτι της χώρας.

Γι' αυτό ο Δήμος της «Κοσμοσώτειρας» που περιγράψαμε στο δεύτερο μέρος δεν είναι απλώς μια πρόταση διοικητικής αναδιοργάνωσης.

Είναι ένα μικρό παράδειγμα μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής.

Από το κράτος που αποφασίζει για την κοινωνία, στο κράτος που δίνει στην κοινωνία τη δυνατότητα να αποφασίζει για τον τόπο της.

Η Αυτοδιοίκηση πρέπει να αποκτήσει πραγματικές αρμοδιότητες.

Πραγματικούς πόρους.

Πραγματική πολιτική και διοικητική αυτονομία.

Και κυρίως πραγματική δυνατότητα σχεδιασμού.

Η περιφέρεια δεν μπορεί να είναι η Ελλάδα που περιμένει.

Πρέπει να γίνει η Ελλάδα που αποφασίζει.

Από το κράτος-διαχειριστή στο πολυκεντρικό κράτος

Η Ελλάδα του 21ου αιώνα δεν μπορεί να είναι μια χώρα με έναν μοναδικό πολιτικό, οικονομικό και διοικητικό πόλο.

Χρειαζόμαστε ένα πολυκεντρικό δημοκρατικό κράτος.

Ένα κράτος με ισχυρές περιφέρειες.

Με ισχυρούς Δήμους.

Με παραγωγικά και διοικητικά κέντρα σε ολόκληρη τη χώρα.

Με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα που δεν θα συγκεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στην Αθήνα.

Με παραγωγή, γνώση και καινοτομία στην περιφέρεια.

Με υποδομές που δεν θα αντιμετωπίζουν τον κάτοικο του Έβρου ως πολίτη δεύτερης κατηγορίας.

Γιατί ο κάτοικος του Τυχερού, των Φερών, της Ορεστιάδας ή οποιουδήποτε χωριού της Ελλάδας δεν ζητά προνόμια.

Ζητά το αυτονόητο:

να μπορεί να ζήσει, να εργαστεί, να δημιουργήσει και να μεγαλώσει τα παιδιά του στον τόπο του.

Αυτό είναι ανάπτυξη.

Αυτό είναι κοινωνική δικαιοσύνη.

Αυτό είναι και Δημοκρατία.

Τι εννοούμε όταν λέμε «4η Ελληνική Δημοκρατία»;

Εδώ χρειάζεται μια απολύτως καθαρή διευκρίνιση.

Όταν μιλάμε για 4η Ελληνική Δημοκρατία, δεν μιλάμε για αλλαγή του πολιτεύματος.

Δεν μιλάμε για Προεδρική Δημοκρατία.

Η Ελλάδα παραμένει Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Η 4η Δημοκρατία είναι κάτι διαφορετικό.

Είναι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε μια νέα δημοκρατική αρχιτεκτονική για την Ελλάδα του 21ου αιώνα.

Μια Δημοκρατία με:

ισχυρότερους θεσμούς από τα πρόσωπα,

πραγματικό κοινοβουλευτικό έλεγχο,

ανεξάρτητη Δικαιοσύνη,

διαφάνεια και λογοδοσία,

πλήρη διαφάνεια στο πολιτικό χρήμα,

ισχυρή και πραγματικά αποκεντρωμένη Αυτοδιοίκηση,

συμμετοχή των πολιτών,

νέους θεσμούς άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας,

ισχυρή περιφέρεια,

και πάνω απ' όλα

τον πολίτη στο κέντρο της Δημοκρατίας.

Αυτό είναι για εμάς η Νέα Δημοκρατική Εποχή.

Η Δημοκρατία δεν τελειώνει την ημέρα των εκλογών

Ο πολίτης της 4ης Δημοκρατίας δεν πρέπει να εμφανίζεται στην πολιτική ζωή μόνο την ημέρα των εκλογών.

Πρέπει να μπορεί να συμμετέχει και μετά.

Να ενημερώνεται.

Να προτείνει.

Να διαβουλεύεται.

Να ελέγχει.

Να αξιολογεί.

Να παρεμβαίνει.

Η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά σε αυτή την κατεύθυνση.

Όχι όμως για να δημιουργήσει μια απρόσωπη «ψηφιακή δημοκρατία».

Αλλά για να δημιουργήσει περισσότερη πραγματική δημοκρατία.

Δημόσιες διαβουλεύσεις.

Λαϊκές πρωτοβουλίες.

Συμμετοχικοί προϋπολογισμοί.

Συνελεύσεις πολιτών.

Ψηφιακή συμμετοχή.

Κοινωνικός έλεγχος.

Αυτά δεν είναι πολυτέλειες.

Είναι εργαλεία μιας σύγχρονης Δημοκρατίας.

Η Συνταγματική ανανέωση ως κοινωνική υπόθεση

Αν θέλουμε πραγματικά να μιλήσουμε για μια νέα δημοκρατική εποχή, τότε πρέπει να ανοίξει και η συζήτηση για το ίδιο το θεσμικό οικοδόμημα.

Το Σύνταγμα δεν είναι ιδιοκτησία μιας κυβέρνησης.

Δεν είναι ιδιοκτησία ενός κόμματος.

Δεν είναι ιδιοκτησία της Βουλής.

Είναι το θεμελιώδες κοινωνικό συμβόλαιο της χώρας.

Γι' αυτό χρειάζεται μια μεγάλη Κοινωνική Συνέλευση για τη Συνταγματική Ανανέωση.

Μια ανοιχτή δημοκρατική διαδικασία στην οποία θα συμμετέχουν οι πολίτες, η Αυτοδιοίκηση, οι εργαζόμενοι, οι παραγωγικοί φορείς, οι νέοι, η επιστημονική κοινότητα και η κοινωνία των πολιτών.

Οι ειδικοί μπορούν να τεκμηριώνουν και να προτείνουν.

Αλλά η κοινωνία πρέπει να έχει τον αποφασιστικό λόγο.

Γιατί μια νέα Δημοκρατία δεν μπορεί να σχεδιαστεί μόνο μέσα σε κομματικά γραφεία.

Πρέπει να συζητηθεί μέσα στην ίδια την κοινωνία.

Και από πού ξεκινάμε;

Ίσως εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη δυσκολία.

Γιατί μια τέτοια αλλαγή δεν είναι μια ακόμη κυβερνητική μεταρρύθμιση.

Δεν είναι ένα ακόμη νομοσχέδιο.

Δεν είναι ένα ακόμη κόμμα με καινούργιο όνομα και παλιό τρόπο λειτουργίας.

Είναι αλλαγή πολιτικής κουλτούρας.

Είναι αλλαγή σχέσης εξουσίας και κοινωνίας.

Και γι' αυτό δεν μπορεί να ξεκινήσει από το ερώτημα:

«Ποιος θα κυβερνήσει;»

Πρέπει να ξεκινήσει από ένα διαφορετικό ερώτημα:

«Πώς θέλουμε να κυβερνιόμαστε;»

Αυτή είναι η ουσία της Νέας Δημοκρατικής Εποχής.

Και ίσως αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η συζήτηση για την 4η Δημοκρατία πρέπει να ξεκινήσει από την περιφέρεια.

Από τον Έβρο.

Από τα χωριά που αδειάζουν.

Από τους αγρότες που εγκαταλείπουν τη γη.

Από τους νέους που φεύγουν.

Από τους Δήμους που δεν έχουν τα εργαλεία να σχεδιάσουν το μέλλον τους.

Αλλά και από τους πολίτες που αισθάνονται ότι η πολιτική αποφασίζει γι' αυτούς χωρίς αυτούς.

Γιατί εκεί φαίνεται πιο καθαρά η αποτυχία του σημερινού μοντέλου.

Και εκεί μπορεί να γεννηθεί το καινούργιο.

Από τον Έβρο στην 4η Ελληνική Δημοκρατία

Στην αρχή αυτής της τριλογίας μιλήσαμε για τον Έβρο.

Για την ερήμωση.

Για την Αθήνα.

Για το «Κράτος-Πόλη».

Στη συνέχεια μιλήσαμε για έναν διαφορετικό Δήμο.

Για την «Κοσμοσώτειρα».

Για την παραγωγή.

Για την Αυτοδιοίκηση.

Για μια περιφέρεια που δεν θέλει να επιβιώσει απλώς, αλλά να δημιουργήσει.

Στο τρίτο και τελευταίο μέρος φτάνουμε στην πολιτική βάση όλων αυτών.

Γιατί τίποτε από τα προηγούμενα δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα αν δεν αλλάξει το ίδιο το μοντέλο της Δημοκρατίας.

Έβρος → Περιφέρεια → Αυτοδιοίκηση → Αποκέντρωση → Πολίτης → Ανασύσταση του Πολιτικού Συστήματος.

Αυτή είναι η διαδρομή.

Και αυτή η διαδρομή οδηγεί στη Νέα Δημοκρατική Εποχή.

Οδηγεί στην 4η Ελληνική Δημοκρατία.

Μια Δημοκρατία όπου η εξουσία δεν θα θεωρείται ιδιοκτησία κανενός.

Όπου η κυβέρνηση θα κυβερνά αλλά θα ελέγχεται.

Όπου η Βουλή θα νομοθετεί αλλά θα ακούει.

Όπου η Δικαιοσύνη θα είναι πραγματικά ανεξάρτητη.

Όπου το πολιτικό χρήμα θα είναι διαφανές.

Όπου τα κόμματα θα υπάρχουν αλλά δεν θα υποκαθιστούν την κοινωνία.

Όπου η Αυτοδιοίκηση θα έχει πραγματική δύναμη.

Όπου η περιφέρεια δεν θα είναι ο φτωχός συγγενής της Αθήνας.

Και κυρίως:

όπου ο πολίτης δεν θα ψηφίζει απλώς για να παραδώσει την εξουσία σε κάποιους άλλους.

Θα είναι συμμέτοχος.

Θα είναι ελεγκτής.

Θα είναι πρωταγωνιστής.

Δεν χρειαζόμαστε απλώς μια άλλη κυβέρνηση

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς μια άλλη κυβέρνηση.

Χρειάζεται ένα άλλο κράτος.

Δεν χρειάζεται μόνο ένα άλλο οικονομικό μοντέλο.

Χρειάζεται μια άλλη σχέση πολίτη και εξουσίας.

Δεν χρειάζεται άλλη μία μεταρρύθμιση του συστήματος της Μεταπολίτευσης.

Χρειάζεται να περάσει πέρα από αυτό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι διαγράφουμε τη Μεταπολίτευση.

Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως ένας ιστορικός κύκλος ολοκληρώνεται και πρέπει να ανοίξει ένας νέος.

Η Νέα Δημοκρατική Εποχή δεν είναι ένα σύνθημα.

Είναι μια πρόταση για ένα νέο κοινωνικό και δημοκρατικό συμβόλαιο.

Και η 4η Ελληνική Δημοκρατία δεν είναι μια αλλαγή ονόματος του πολιτεύματος.

Είναι η προσπάθεια να περάσουμε:

από την ανάθεση στη συμμετοχή,

από το κομματοκεντρικό στο πολιτοκεντρικό πολιτικό σύστημα,

από τη συγκέντρωση στην αποκέντρωση,

από την Αθήνα στην πολυκεντρική Ελλάδα,

από τον πολίτη-ψηφοφόρο στον πολίτη-πρωταγωνιστή.

Αυτό είναι το δικό μας όραμα.

Και ίσως τελικά η 4η Ελληνική Δημοκρατία να μην πρέπει να ξεκινήσει από το Μέγαρο Μαξίμου.

Να ξεκινήσει από την κοινωνία.

Να ξεκινήσει από τους πολίτες.

Να ξεκινήσει από εκείνους που σήμερα αισθάνονται ότι κανείς δεν τους ακούει.

Να ξεκινήσει από την περιφέρεια.

Να ξεκινήσει από τον Έβρο.

Γιατί η Δημοκρατία δεν χρειάζεται νέους θεατές.

Χρειάζεται νέους πρωταγωνιστές.

Και οι πρωταγωνιστές της Ιστορίας δεν είναι οι κυβερνήσεις.

Είμαστε όλοι εμείς.
[post_ads]