Η ιστορία των αδελφών Πέτρου και Βασιλείου Θαναηλίδη, δύο τυφλών προσφυγόπουλων που από τον Καύκασο ήρθαν στη Θράκη, μετά στην Αθήνα και διέπρεψαν...
της Ουρανίας Πανταζίδου
Ένας καλλιτέχνης της κλασσικής μουσικής μου κίνησε αυτή τη φορά το ενδιαφέρον. Το όνομά του Θαναηλίδης Βασίλειος, γνωστός ως ο τυφλός πιανίστας, που έφθασε στην Ελλάδα ορφανός από την Τιφλίδα της Γεωργίας (η Γεωργία τότε αποτελούσε μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας).
Ο τυφλός καλλιτέχνης είχε δώσει ρεσιτάλ πιάνου στη Λέσχη Αλεξανδρουπολιτών τον Οκτώβριο του 1936. Ήταν από τις πρώτες συναυλίες που έδινε ως πτυχιούχος Αθηναϊκού Ωδείου. Η εφημερίδα ΠΡΟΟΔΟΣ, προαναγγέλλοντας τη συναυλία του είχε εκθειάσει τα μουσικά προσόντα του Βασιλείου Θαναηλίδη και τη μαεστρία με την οποία απέδιδε τα έργα των μεγάλων μουσουργών.
Ο λόγος που μ΄ έσπρωξε για να αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες γι΄ αυτόν ήταν το επώνυμό του, καθώς σε πρόσφατο άρθρο μου για τα εγκαίνια του σχολείου του Δωρικού Αλεξανδρούπολης, ανάμεσα στους κατοίκους της Κοινότητας βρήκα να υπάρχουν οικογένειες με το ίδιο επώνυμο και από την ίδια περιοχή. Αναρωτήθηκα εάν θα μπορούσε να υπάρχει οποιαδήποτε σχέση μεταξύ τους.
Εδώ τα εγκαίνια του σχολείου του Δωρικού: www.alexpolisonline.com/2025/12/1951.html
Έως και τις αρχές του 1940 ο Βασίλειος Θαναηλίδης θα δώσει ρεσιτάλ πιάνου σε πολλές πόλεις και νησιά, γνωρίζοντας στον κόσμο τους μεγάλους μουσουργούς Σοπέν, Μπετόβεν, Μπαχ, Σούμαν, Λιστ κ.α.
Οι εφημερίδες της εποχής χαρακτηρίζουν τον Β. Θαναηλίδη ευγενή με εκλεπτυσμένη ψυχή, ιδιάζον ταλέντο και υπέροχο εκτελεστή, με καλλιτεχνική ψυχή.
Ο ίδιος έλεγε για τη μουσική του ότι του δίνει τόσες εικόνες και τόση χαρά στη ζωή του και ότι η θεία τέχνη είναι σύντροφος και παρηγοριά του.
Το παράπονό του, όπως δήλωνε ήταν η μοναξιά που ένιωθε, καθώς στην ηλικία των 24 χρόνων ήταν τελείως μόνος. Επιθυμία του ήταν να αποκτήσει περισσότερα εφόδια στην Ελλάδα και να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Κατά την έρευνά μου σε παλιές εφημερίδες, όπως ΠΡΟΟΔΟΣ της Αλεξανδρούπολης (1936), ΘΑΡΡΟΣ των Τρικάλων (1939), ΝΕΟΛΟΓΟΣ Πατρών (1939), ΣΗΜΑΙΑ των Καλαμών (1939), ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ της Αλεξανδρούπολης (1949) αλλά και από το περιοδικό ΘΗΣΑΥΡΟΣ, 1947 (αποθ. Εταιρεία Ηπειρώτικων Μελετών) θα αντλήσω σημαντικές πληροφορίες για τον προικισμένο καλλιτέχνη, που δεν τον εμπόδισε η αναπηρία του να σπουδάσει μουσική και να διαπρέψει. Μάλιστα, όπως προέκυψε εκ των υστέρων υπήρξε διακεκριμένος καθηγητής μουσικής στη Γαλλία.
Ο Βασίλειος Θαναηλίδης γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1915. Προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Ρωσίας. Ο πατέρας του ήταν Έλληνας χειρουργός γιατρός. Σε πολύ τρυφερή ηλικία (περίπου 2 ετών) έμεινε ορφανός, καθώς έχασε και τους δυο γονείς του κατά την Επανάσταση των Μπολσεβίκων (Οκτώβριος 1917).
Ο Β. Θαναηλίδης φαίνεται ότι δεν ήταν εκ γενετής τυφλός. Όμως οι κακουχίες που πέρασε από την πολύ τρυφερή του ηλικία ήταν η αιτία να χάσει σταδιακά την όρασή του. Ήρθε στην Ελλάδα, σύμφωνα με το περιοδικό ΘΗΣΑΥΡΟΣ το 1921. Πρώτος σταθμός στην Ελλάδα αναφέρεται η Θράκη και μετά η Αθήνα, όπως θα δούμε και παρακάτω.
Στο σημείο αυτό να επισημάνω ότι μεταξύ 1920-1921, δηλαδή αμέσως μετά την απελευθέρωση της Αλεξανδρούπολης (τότε Δεδέαγατς) είχαν εγκατασταθεί σε χωριά του Νομού Έβρου οι πρώτες οικογένειες Ποντίων από τις περιοχές του Καυκάσου. (www.alexpolisonline.com/2020/03/1920.html)
Σε ηλικία έξι ετών ο Βασίλειος Θαναηλίδης θα βρεθεί στον Οίκο Τυφλών στην Καλλιθέα Αττικής. Φυσιολογική εξέλιξη, αν σκεφτεί κανείς το τι θα μπορούσε να κάνει στην περιοχή του Έβρου, γενικότερα της Θράκης ένα τυφλό παιδάκι σε σχολική ηλικία εκείνα τα χρόνια.
Στον Οίκο Τυφλών ο Β. Θαναηλίδης πήρε και τα πρώτα μαθήματα πιάνου. Άρχισε να μαθαίνει και βιολί. Όμως μια εσωτερική παρόρμηση τον έσπρωχνε στο πιάνο. Και ήταν τέτοιο το πάθος του, που ξυπνούσε τη νύχτα και πήγαινε και ψηλαφούσε τα πλήκτρα. Δεν τα χτυπούσε, για να μην ξυπνήσει τον κόσμο.
Σε ηλικία 16 ετών έπρεπε να εγκαταλείψει τον Οίκο Τυφλών. Για να ζήσει δούλευε τη νύχτα ως πιανίστας στα χοροδιδασκαλεία, ενώ την ημέρα έτρεχε να βρει πιάνο για να μελετήσει σοβαρή μουσική. (σημ. η λέξη σοβαρή αναγράφεται στις πηγές της εποχής).
Έμενε σε ένα μικρό και ανθυγιεινό δωμάτιο και πολλές φορές πήγαινε 8 και 10 χιλιόμετρα μακρυά σε διάφορους γνωστούς για να βρει πιάνο για να μελετήσει. Έτρωγε μια φορά την ημέρα για να εξοικονομήσει τα χρήματα από τα χοροδιδασκαλεία, ώστε ν΄ αγοράσει δικό του πιάνο.
Και κάποτε τα κατάφερε και αγόρασε ένα παλιό μεταχειρισμένο πιάνο με ουρά. Το πήρε και το έβαλε στο δωματιάκι του. Μα αυτό κάλυψε όλο το δωμάτιο. Έτσι ο Βασίλης την ημέρα άνοιγε το πιάνο για να μελετά και τη νύχτα το έκλεινε, έστρωνε τα στρωσίδια του και ξάπλωνε επάνω για να κοιμηθεί.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συνεχίζει τα μαθήματα πιάνου και το 1942 θα πάρει το πρώτο του δίπλωμα. Όμως ο πόλεμος και η κατοχή θα πολλαπλασιάσουν τις στερήσεις και τις περιπέτειες του. Μη ξεχνάμε ότι το 1943 η Αθήνα ζούσε το πιο σκληρό πρόσωπο της Γερμανικής Κατοχής. Η πείνα θέριζε και χιλιάδες άνθρωποι πέθαιναν στους δρόμους.
Αναγκάστηκε να κάνει τον μικροπωλητή. Έπαιρνε και πουλούσε φρούτα, αυγά και σαπούνι σε διάφορα σπίτια. Δυστυχώς οι άνθρωποι εκμεταλλεύτηκαν την αναπηρία του και τον έκλεβαν. Τότε βρήκε πιο πρακτική δουλειά. Καθόταν κι έφτιαχνε σχοινένιες παντόφλες, που η έλλειψη παπουτσιών την εποχή εκείνη τις έκανε περιζήτητες. Έτσι όμως κατέστρεφε τα χέρια του, που γέμιζαν κάλους, το μοναδικό εργαλείο για το πιάνο. Έπρεπε όμως να επιβιώσει.
Και επιβίωσε. Μετά τον πόλεμο συνέχισε εντατικά τις μουσικές σπουδές του και κατάφερε να πάρει το δίπλωμα από το Εθνικό Ωδείο (τάξη της δ/νος Παπάζογλου) με άριστα παμψηφεί ως σολίστ το 1947. Ήταν ο πρώτος και ο μόνος έως τότε σολίστ πιάνου.
Είναι εντυπωσιακό το πάθος του. Επειδή τότε δεν υπήρχαν μουσικά βιβλία για τυφλούς, για να μελετήσει όλους του μεγάλους μουσικούς χρειάστηκε να τους αντιγράψει. Μια καλή νεράιδα, μια νεαρή πιανίστρια υπήρξε τότε στήριγμα στον αγώνα του. Του υπαγόρευε νότα με νότα όλα τα απαραίτητα βιβλία και ο Β. Θαναηλίδης τα έγραφε στη δική του γραφή. Και από εκεί ψηλαφώντας τις νότες ώρες ατελείωτες μελετούσε στο πιάνο, για να τα μάθει απ΄ έξω, ώστε να μπορέσει στη συνέχεια να τα ερμηνεύσει.
Ο Β. Θαναηλίδης όπως έλεγε χρωστούσε πολλά στη δασκάλα του (Παπάζογλου), που με την Ιώβεια υπομονή της τον στήριξε πολύ.
Μεταπολεμικά ο Βασίλειος (ή Βάσος) Θαναηλίδης θα κάνει τουρνέ στην Επαρχία, δίδοντας ρεσιτάλ ως σολίστ, όπως τον Ιούνιο του 1947 στην αίθουσα του Πειραϊκού Συνδέσμου στον Πειραιά.
Στις 10 Αυγούστου 1949 θα επισκεφτεί ξανά την Αλεξανδρούπολη και θα δώσει ρεσιτάλ πιάνου στην αίθουσα της Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ στις 20/8/1949 γράφει ότι ο Βάσος Θαναηλίδης είναι αριστούχος του Εθνικού Ωδείου.
Διακαής του πόθος ήταν να συγκεντρώσει χρήματα για να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Είχε ακλόνητη πίστη ενώ έλεγε χαρακτηριστικά: «Από τη χριστιανική διδασκαλία έχω μάθει πως είναι πλάνη να λέει κανείς ότι είναι τυφλός. Γιατί όταν κανείς δεν έχει το φως του, βλέπει καλλίτερα με τα μάτια της ψυχής του την αλήθεια και την πρόοδο. Και τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει στο δρόμο του αυτό».
Ο Βασίλης Θαναηλίδης θα πεθάνει στη νότια Γαλλία στις 27/1/2006.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να ανοίξω μια παρένθεση. Γνωρίζοντας ότι επιθυμία του ήταν να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό, αναζήτησα πιθανές πληροφορίες και σε πηγές του εξωτερικού. Κατά την έρευνά μου βρήκα το αγγελτήριο θανάτου κάποιου Θαναηλίδη Βασίλειου (Thanailidis Vasileios) στη Γαλλία.
Εκεί υπάρχει η ημερομηνία και ο τόπος γεννήσεως (έτος 1915, Καλλιθέα στην Ελλάδα) και του θανάτου του το 2006. Η ημερομηνία γεννήσεως συνέπιπτε με αυτήν του Βασίλη Θαναηλίδη που ερευνούσα.
Μια πιο επίμονη αναζήτηση μ΄ έφερε μπροστά και σ΄ ένα άλλο στοιχείο. Συγκεκριμένα στο αρχείο της Μαρίας Βοναπάρτη, συζύγου του Έλληνα πρίγκιπα Γεωργίου και μεγάλης ψυχαναλύτριας, με την ταραχώδη ζωή, υπάρχει ένα γράμμα του Thanailidis Vasileios το 1962. Το έτος εκείνο ήταν η ημερομηνία θανάτου της Μ. Βοναπάρτη.
Γνώριζα ήδη ότι η Μαρία Βοναπάρτη όχι μόνο είχε επισκεφθεί τον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας αλλά και ότι το είχε στηρίξει. Συγκαταλέγεται στους μεγάλους ευεργέτες του Οίκου Τυφλών. Υπέθεσα ότι το γράμμα του Thanailidis ίσως να ήταν ένα συλλυπητήριο γράμμα για το θάνατο της πριγκίπισσας.
Πέτρος Θαναηλίδης
Όμως επειδή ακόμη διατηρούσα μια μικρή επιφύλαξη για το αν επρόκειτο για το ίδιο πρόσωπο, ξεκίνησα ένα δεύτερο κύκλο ερευνών στον Οίκο Τυφλών. Εκεί βρήκα έναν ακόμη τρόφιμο και μουσικό με το όνομα Πέτρος Θαναηλίδης.
Μάλιστα στη μεταπτυχιακή της κ. Παρασκευής Τσαβαλιά «Η ιστορία του Οίκου Τυφλών της Ελλάδος» βρήκα και τον μαθητικό έλεγχο του Πέτρου Θαναηλίδη εκ Καυκάσου, που ομολογώ ότι με συγκίνησε πολύ. Η κ. Τσαβαλιά είναι Γενική Γραμματέας της Ομοσπονδίας Τυφλών.
Τον έλεγχο υπογράφει η Ειρήνη Λασκαρίδου, Ελληνίδα Παιδαγωγός, γνωστή για τη συμβολή της στην εκπαίδευση των τυφλών. Άφησε πολύ πλούσιο έργο στον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας.
Το γεγονός με μπέρδεψε. Έτσι επικοινώνησα με την κ. Τσαβαλιά η οποία είχε την καλοσύνη να μου ξεκαθαρίσει ότι ο Πέτρος ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Βασίλη (Βάσου) Θαναηλίδη.
Με έκπληξη άκουσα την πληροφορία αυτή, καθώς όσα είχα διαβάσει έως εκείνη τι στιγμή εμφάνιζαν τον Βασίλη Θαναηλίδη ολομόναχο στη ζωή, χωρίς γονείς, χωρίς συγγενείς. Αυτό εξάλλου ήταν και το παράπονό του.
Η κ. Τσαβαλιά μου έστειλε τις πληροφορίες που είχε καταγράψει για τον Πέτρο Θαναηλίδη πριν από περίπου 30 χρόνια ο τρόφιμος του "Οίκου Τυφλών", πρώην Πρόεδρος και Γενικός Γραμματέας του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος κ. Μανώλης Μπασσιάς.
Σημειωτέον ο κ. Μπασσιάς υπήρξε μαθητής του Πέτρου Θαναηλίδη και οι περισσότερες πληροφορίες που κατέγραψε προήλθαν από τις συνομιλίες που είχε μαζί του.
Κατά την τηλεφωνική μας επικοινωνία τον ρώτησα εάν υπάρχει κάποια φωτογραφία του Πέτρου Θαναηλίδη. Μου απάντησε ότι ο κόσμος τους στηριζόταν στη γραφή. Ακόμη και το κείμενο που μου στάλθηκε, και είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό ΦΑΡΟΣ ΤΥΦΛΩΝ ήταν στη γραφή των τυφλών (Braille - Μπράιγ).
Μεταξύ των πολλών που συζητήσαμε για τον Πέτρο Θαναηλίδη ο κ. Μπασσιάς μου είπε ότι μαθητής του ήταν και ο πολιτικός και δικηγόρος κ. Παναγιώτης Κουρουμπλής, στίχους του οποίου μελοποίησε κάποτε ο Πέτρος Θαναηλίδης.
Επίσης μου εξήγησε ότι ίσως στο κείμενο που μου στάλθηκε να υπάρχουν κάποιες ανακρίβειες. Οι πληροφορίες που κατέγραψε ήταν από μνήμης, όσα είχε συγκρατήσει κατά τις συζητήσεις που είχε με τον Πέτρο Θαναηλίδη.
Το γεγονός είναι ότι χάρις στην καταγραφή του κ. Μπασσιά επαναφέραμε από τη λήθη δυο προσφυγόπουλα από τον Πόντο, που ενώ έχασαν τα πάντα σε μικρή ηλικία δεν λύγισαν, πάλεψαν και διέπρεψαν.
Ακολουθεί απόσπασμα από το κείμενο του κ. Μ. Μπασσιά:
«Ο Πέτρος Θαναηλίδης καταγόταν από τις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου. Εκεί γεννήθηκε στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του εικοστού αιώνα. Από τη γέννησή του ακόμη, τόσο ο Πέτρος όσο και ο μικρότερος αδελφός του Βάσος, πέρασαν πολλά βάσανα. Έχασαν την όρασή τους, τους γονείς τους, το σπίτι και την πατρίδα τους.
Τίποτε δεν έμεινε που να μην το έχασαν. Μόνο την ελπίδα τους διατήρησαν. Με τον ξεριζωμό του ελληνισμού του Πόντου, ύστερα από πολλές περιπλανήσεις, τα δυο αδέλφια έφθασαν στη Θράκη. Αργότερα ήλθαν στην Αθήνα.
Όπως μας έλεγε ο Πέτρος, πέρασε πολλές δυσκολίες, που όμως χαλύβδωσαν το χαρακτήρα του. Τον πρώτο καιρό που ήλθε στην Αθήνα έμενε στα βαγόνια του ηλεκτρικού. Όταν νύχτωνε και ο ηλεκτρικός έπρεπε να κλείσει, παρακαλούσε να τον αφήσουν μέσα γιατί δεν είχε πού να μείνει. Ένας καλός άνθρωπος από την Κυψέλη με το επίθετο Καρατζάς τον μάζεψε μαζί με τον αδελφό του κυριολεκτικά από το δρόμο και τον Οκτώβριο του 1922 τούς έβαλε στον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας, όπου έμαθαν τα πρώτα γράμματα. Εκεί που ξεχώρισαν και οι δύο ήταν στη μουσική.
Ο Βάσος υπήρξε διάσημος πιανίστας και αργότερα έγινε καθηγητής πιάνου στο Παρίσι.
Ο Πέτρος πήρε πτυχίο πιάνου και ειδικό πτυχίο αρμονίας. Φεύγοντας από τον Οίκο Τυφλών για να μπορέσει να ζήσει έπαιζε για πολλά χρόνια ακορντεόν και πιάνο σε κέντρα της Αθήνας. Ώσπου το 1942, όταν έφυγε η κυρία Μόρου, δασκάλα του πιάνου, προσλήφθηκε σαν δάσκαλος ακορντεόν και πιάνου στον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας.
Έργα του είναι οι δύο μέθοδοι ακορντεόν, η μικρή, που όποιος την έπαιζε, ήταν ένας καλός ακορντεονίστας, και η μεγάλη, που όποιος την έπαιζε, ήταν ένας καλός δάσκαλος. Ήταν πολύ δυνατός στην αρμονία και στη σύνθεση. Συνέθετε πολλά τραγούδια και τα εναρμόνιζε. Όταν του ζητούσαμε τραγούδια ή άλλα μουσικά κομμάτια, αμέσως μας τα έδινε γραμμένα για να τα μάθουμε. Πολλοί από μας του δίναμε στίχους για να μας τους μελοποιήσει. Πάντοτε το έκανε με μεγάλη προθυμία. Ποτέ δεν αρνήθηκε οποιαδήποτε εξυπηρέτηση.
Την εποχή εκείνη, που οι δάσκαλοι χαρακτηρίζονταν από υπερβολική αυστηρότητα, που προκαλούσαν φόβο στο μαθητή, ο κύριος Πέτρος, όπως τον φωνάζαμε όλοι, ήταν ο φίλος δάσκαλος που δίδασκε, που αστειευόταν, που συνδύαζε διδασκαλία με αγάπη και καλοσύνη, ξεπερνώντας από τότε τους πιο μεγάλους σύγχρονους παιδαγωγούς.
Πολλοί από μας είχαμε την εξαιρετική τιμή να υπάρξουμε μαθητές του. Όταν κάναμε μάθημα μαζί του, παίζαμε τα κομμάτια μας, γελούσαμε με τα αστεία του, συζητούσαμε για το μέλλον μας, ακούγοντας απ' αυτόν πάντοτε χρήσιμες συμβουλές.
Πάντα απλός, πάντα ήπιος, πάντα καλοσυνάτος. Είχε γυναίκα του την κυρία Σοφία, μοδίστρα από την Κίμωλο, που είχε έλθει και αυτή στην Αθήνα για καλύτερη τύχη. Την συναντούσαμε όταν τον έφερνε στο σχολείο από την Τερψιθέα της Γλυφάδας, όπου έμεναν. Εκεί είχαν κήπο με δένδρα και λουλούδια που ο ίδιος φρόντιζε. Δεν είχαν αποκτήσει παιδιά.
Το 1980, ενώ αποχωρούσε πλέον από τον Οίκο Τυφλών, η γυναίκα του αρρώστησε. Δυστυχώς στην Αθήνα δεν υπήρχε ούτε υπάρχει μέχρι σήμερα κάποια στέγη Τυφλών γερόντων, που θα μπορούσε να τον φιλοξενήσει, διατηρώντας τον κοντά μας. Τότε με τη μεσολάβηση φίλων του πήγε στο ίδρυμα Παναγίας της Καλυβιανής στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Εκείνο το ταξείδι για την Κρήτη ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό. Έκλαιγε ο Πέτρος γιατί ήξερε πως για πάντα άφηνε το σπίτι του, τους μαθητές του, τους φίλους του, ότι είχε δημιουργήσει σ' όλη του τη ζωή. Λίγο έμοιαζε με κείνο το παλιό ταξείδι από τον Πόντο.
- Αχ Γιατί! σκεφτόταν, αφού στο χώρο των Τυφλών συντελούνται επιτεύγματα τόσα, να μη γίνει και κάτι για τη στέγη όλων εμάς;
Ευτυχώς που οι άνθρωποι στην Κρήτη τους δέχτηκαν και τους συμπεριφέρθηκαν με μεγάλη αγάπη και καλοσύνη. Πολύ νωρίς όμως η γυναίκα του πέθανε και έμεινε μόνος. Δεν άφησε και εκεί αναξιοποίητα τα μεγάλα του προσόντα. Δίδασκε πολλά παιδιά μουσική. Σε όσους μιλούσαν μαζί του τηλεφωνικώς έλεγε: «μπορεί να μην έχω δικά μου παιδιά, έχω όμως παιδιά μου όλους τους μαθητές μου, παλιούς και νέους». Όμως ένοιωθε έντονη τη στέρηση της συζύγου του. Πήγαινε διαρκώς στον τάφο της. Εκεί είχε φυτέψει λουλούδια, που τα πότιζε με νερό και με τα δάκρυά του. Πρωί και βράδυ δεν έλειπε από τις ακολουθίες, που τού άρεσαν ιδιαίτερα, στις οποίες έπαιρνε μερικές φορές και ο ίδιος μέρος διαβάζοντας ή ψάλλοντας με τη βαριά φωνή του.
Μια μέρα όμως του 1994 κτυπήθηκε από εγκεφαλικό επεισόδιο. Επί τρία χρόνια ήταν κατάκοιτος. Σε φίλους, που επισκέφτηκαν τη Μονή, συνιστούσαν να αποφεύγουν να τον βλέπουν, αφού η κατάστασή του ήταν βαριά και δεν επέτρεπε επικοινωνία με το περιβάλλον.
Ο Πέτρος Θαναηλίδης πέθανε το 1997 και θάφτηκε στα άγια χώματα της Κρήτης.
Εμείς, Δάσκαλε μαζί και φίλε, θα σε θυμόμαστε με αγάπη, αφού τόσο μάς αγάπησες. Εμείς θα σε θυμόμαστε με ευγνωμοσύνη, αφού τόσα χρωστούμε σε σένα. Τώρα πια δεν είσαι στη Μονή της Κρήτης, αλλά στις αιώνιες Μονές του ουράνιου Πατέρα. Τώρα δεν μετέχεις σε μελωδίες ανθρώπινες, αλλά στις ουράνιες αγγελικές μελωδίες. Εδώ είχες μελοποιήσει μεταξύ πολλών άλλων τραγουδιών και το ωσαννά στο Δημιουργό, εκεί ψάλεις το ωσαννά μαζί με τους αγγέλους και τους αγίους. Στις καρδιές των τυφλών είσαι γραμμένος με γράμματα χρυσά ανεξίτηλα.
Ας είναι αιώνια η μνήμη σου μεγάλε δάσκαλε, φίλε, άνθρωπε της μεγάλης αγάπης και προσφοράς Πέτρε Θαναηλίδη.»
Να συμπληρώσω ότι ο Πέτρος Θαναηλίδης δίδαξε και ακορντεόν ενώ κατέγραψε σε σύστημα Braille μεθόδους εκμάθησης ακορντεόν. (Τσακιρίδης Δημήτρης "Μουσική εκπαίδευση για άτομα με προβλήματα όρασης").
Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συνομιλητές μου κα Παρασκευή Τσαβαλιά και κ. Μανώλη Μπασσιά, που διέσωσαν ψήγματα από την ιστορία του Πέτρου Θαναηλίδη και για τις πληροφορίες που μου εμπιστεύθηκαν.
Όπως μου είπε ο κ. Μπασσιάς θα περιμένει το άρθρο μου για να το δημοσιεύσει και σε δικό του περιοδικό, ώστε να μάθουν την ιστορία των δυο ξεχωριστών αδελφών και στη δική τους κοινότητα.
Ουρανία Πανταζίδου
Υποπλοίαρχος Π.Ν. (ε.α)
[post_ads]
Ένας καλλιτέχνης της κλασσικής μουσικής μου κίνησε αυτή τη φορά το ενδιαφέρον. Το όνομά του Θαναηλίδης Βασίλειος, γνωστός ως ο τυφλός πιανίστας, που έφθασε στην Ελλάδα ορφανός από την Τιφλίδα της Γεωργίας (η Γεωργία τότε αποτελούσε μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας).
Ο τυφλός καλλιτέχνης είχε δώσει ρεσιτάλ πιάνου στη Λέσχη Αλεξανδρουπολιτών τον Οκτώβριο του 1936. Ήταν από τις πρώτες συναυλίες που έδινε ως πτυχιούχος Αθηναϊκού Ωδείου. Η εφημερίδα ΠΡΟΟΔΟΣ, προαναγγέλλοντας τη συναυλία του είχε εκθειάσει τα μουσικά προσόντα του Βασιλείου Θαναηλίδη και τη μαεστρία με την οποία απέδιδε τα έργα των μεγάλων μουσουργών.
Ο λόγος που μ΄ έσπρωξε για να αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες γι΄ αυτόν ήταν το επώνυμό του, καθώς σε πρόσφατο άρθρο μου για τα εγκαίνια του σχολείου του Δωρικού Αλεξανδρούπολης, ανάμεσα στους κατοίκους της Κοινότητας βρήκα να υπάρχουν οικογένειες με το ίδιο επώνυμο και από την ίδια περιοχή. Αναρωτήθηκα εάν θα μπορούσε να υπάρχει οποιαδήποτε σχέση μεταξύ τους.
Εδώ τα εγκαίνια του σχολείου του Δωρικού: www.alexpolisonline.com/2025/12/1951.html
Έως και τις αρχές του 1940 ο Βασίλειος Θαναηλίδης θα δώσει ρεσιτάλ πιάνου σε πολλές πόλεις και νησιά, γνωρίζοντας στον κόσμο τους μεγάλους μουσουργούς Σοπέν, Μπετόβεν, Μπαχ, Σούμαν, Λιστ κ.α.
Οι εφημερίδες της εποχής χαρακτηρίζουν τον Β. Θαναηλίδη ευγενή με εκλεπτυσμένη ψυχή, ιδιάζον ταλέντο και υπέροχο εκτελεστή, με καλλιτεχνική ψυχή.
Ο ίδιος έλεγε για τη μουσική του ότι του δίνει τόσες εικόνες και τόση χαρά στη ζωή του και ότι η θεία τέχνη είναι σύντροφος και παρηγοριά του.
Το παράπονό του, όπως δήλωνε ήταν η μοναξιά που ένιωθε, καθώς στην ηλικία των 24 χρόνων ήταν τελείως μόνος. Επιθυμία του ήταν να αποκτήσει περισσότερα εφόδια στην Ελλάδα και να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Κατά την έρευνά μου σε παλιές εφημερίδες, όπως ΠΡΟΟΔΟΣ της Αλεξανδρούπολης (1936), ΘΑΡΡΟΣ των Τρικάλων (1939), ΝΕΟΛΟΓΟΣ Πατρών (1939), ΣΗΜΑΙΑ των Καλαμών (1939), ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ της Αλεξανδρούπολης (1949) αλλά και από το περιοδικό ΘΗΣΑΥΡΟΣ, 1947 (αποθ. Εταιρεία Ηπειρώτικων Μελετών) θα αντλήσω σημαντικές πληροφορίες για τον προικισμένο καλλιτέχνη, που δεν τον εμπόδισε η αναπηρία του να σπουδάσει μουσική και να διαπρέψει. Μάλιστα, όπως προέκυψε εκ των υστέρων υπήρξε διακεκριμένος καθηγητής μουσικής στη Γαλλία.
![]() |
| Ο Βασίλης Θαναηλίδης σε συναυλία του στην Ελλάδα προπολεμικά |
Ο Βασίλειος Θαναηλίδης γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1915. Προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Ρωσίας. Ο πατέρας του ήταν Έλληνας χειρουργός γιατρός. Σε πολύ τρυφερή ηλικία (περίπου 2 ετών) έμεινε ορφανός, καθώς έχασε και τους δυο γονείς του κατά την Επανάσταση των Μπολσεβίκων (Οκτώβριος 1917).
Ο Β. Θαναηλίδης φαίνεται ότι δεν ήταν εκ γενετής τυφλός. Όμως οι κακουχίες που πέρασε από την πολύ τρυφερή του ηλικία ήταν η αιτία να χάσει σταδιακά την όρασή του. Ήρθε στην Ελλάδα, σύμφωνα με το περιοδικό ΘΗΣΑΥΡΟΣ το 1921. Πρώτος σταθμός στην Ελλάδα αναφέρεται η Θράκη και μετά η Αθήνα, όπως θα δούμε και παρακάτω.
Στο σημείο αυτό να επισημάνω ότι μεταξύ 1920-1921, δηλαδή αμέσως μετά την απελευθέρωση της Αλεξανδρούπολης (τότε Δεδέαγατς) είχαν εγκατασταθεί σε χωριά του Νομού Έβρου οι πρώτες οικογένειες Ποντίων από τις περιοχές του Καυκάσου. (www.alexpolisonline.com/2020/03/1920.html)
Σε ηλικία έξι ετών ο Βασίλειος Θαναηλίδης θα βρεθεί στον Οίκο Τυφλών στην Καλλιθέα Αττικής. Φυσιολογική εξέλιξη, αν σκεφτεί κανείς το τι θα μπορούσε να κάνει στην περιοχή του Έβρου, γενικότερα της Θράκης ένα τυφλό παιδάκι σε σχολική ηλικία εκείνα τα χρόνια.
Στον Οίκο Τυφλών ο Β. Θαναηλίδης πήρε και τα πρώτα μαθήματα πιάνου. Άρχισε να μαθαίνει και βιολί. Όμως μια εσωτερική παρόρμηση τον έσπρωχνε στο πιάνο. Και ήταν τέτοιο το πάθος του, που ξυπνούσε τη νύχτα και πήγαινε και ψηλαφούσε τα πλήκτρα. Δεν τα χτυπούσε, για να μην ξυπνήσει τον κόσμο.
Σε ηλικία 16 ετών έπρεπε να εγκαταλείψει τον Οίκο Τυφλών. Για να ζήσει δούλευε τη νύχτα ως πιανίστας στα χοροδιδασκαλεία, ενώ την ημέρα έτρεχε να βρει πιάνο για να μελετήσει σοβαρή μουσική. (σημ. η λέξη σοβαρή αναγράφεται στις πηγές της εποχής).
Έμενε σε ένα μικρό και ανθυγιεινό δωμάτιο και πολλές φορές πήγαινε 8 και 10 χιλιόμετρα μακρυά σε διάφορους γνωστούς για να βρει πιάνο για να μελετήσει. Έτρωγε μια φορά την ημέρα για να εξοικονομήσει τα χρήματα από τα χοροδιδασκαλεία, ώστε ν΄ αγοράσει δικό του πιάνο.
Και κάποτε τα κατάφερε και αγόρασε ένα παλιό μεταχειρισμένο πιάνο με ουρά. Το πήρε και το έβαλε στο δωματιάκι του. Μα αυτό κάλυψε όλο το δωμάτιο. Έτσι ο Βασίλης την ημέρα άνοιγε το πιάνο για να μελετά και τη νύχτα το έκλεινε, έστρωνε τα στρωσίδια του και ξάπλωνε επάνω για να κοιμηθεί.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συνεχίζει τα μαθήματα πιάνου και το 1942 θα πάρει το πρώτο του δίπλωμα. Όμως ο πόλεμος και η κατοχή θα πολλαπλασιάσουν τις στερήσεις και τις περιπέτειες του. Μη ξεχνάμε ότι το 1943 η Αθήνα ζούσε το πιο σκληρό πρόσωπο της Γερμανικής Κατοχής. Η πείνα θέριζε και χιλιάδες άνθρωποι πέθαιναν στους δρόμους.
Αναγκάστηκε να κάνει τον μικροπωλητή. Έπαιρνε και πουλούσε φρούτα, αυγά και σαπούνι σε διάφορα σπίτια. Δυστυχώς οι άνθρωποι εκμεταλλεύτηκαν την αναπηρία του και τον έκλεβαν. Τότε βρήκε πιο πρακτική δουλειά. Καθόταν κι έφτιαχνε σχοινένιες παντόφλες, που η έλλειψη παπουτσιών την εποχή εκείνη τις έκανε περιζήτητες. Έτσι όμως κατέστρεφε τα χέρια του, που γέμιζαν κάλους, το μοναδικό εργαλείο για το πιάνο. Έπρεπε όμως να επιβιώσει.
Και επιβίωσε. Μετά τον πόλεμο συνέχισε εντατικά τις μουσικές σπουδές του και κατάφερε να πάρει το δίπλωμα από το Εθνικό Ωδείο (τάξη της δ/νος Παπάζογλου) με άριστα παμψηφεί ως σολίστ το 1947. Ήταν ο πρώτος και ο μόνος έως τότε σολίστ πιάνου.
Είναι εντυπωσιακό το πάθος του. Επειδή τότε δεν υπήρχαν μουσικά βιβλία για τυφλούς, για να μελετήσει όλους του μεγάλους μουσικούς χρειάστηκε να τους αντιγράψει. Μια καλή νεράιδα, μια νεαρή πιανίστρια υπήρξε τότε στήριγμα στον αγώνα του. Του υπαγόρευε νότα με νότα όλα τα απαραίτητα βιβλία και ο Β. Θαναηλίδης τα έγραφε στη δική του γραφή. Και από εκεί ψηλαφώντας τις νότες ώρες ατελείωτες μελετούσε στο πιάνο, για να τα μάθει απ΄ έξω, ώστε να μπορέσει στη συνέχεια να τα ερμηνεύσει.
Ο Β. Θαναηλίδης όπως έλεγε χρωστούσε πολλά στη δασκάλα του (Παπάζογλου), που με την Ιώβεια υπομονή της τον στήριξε πολύ.
Μεταπολεμικά ο Βασίλειος (ή Βάσος) Θαναηλίδης θα κάνει τουρνέ στην Επαρχία, δίδοντας ρεσιτάλ ως σολίστ, όπως τον Ιούνιο του 1947 στην αίθουσα του Πειραϊκού Συνδέσμου στον Πειραιά.
![]() |
| Ο Βασίλης Θαναηλίδης (Περιοδικό "Θησαυρός", 1947) |
Στις 10 Αυγούστου 1949 θα επισκεφτεί ξανά την Αλεξανδρούπολη και θα δώσει ρεσιτάλ πιάνου στην αίθουσα της Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ στις 20/8/1949 γράφει ότι ο Βάσος Θαναηλίδης είναι αριστούχος του Εθνικού Ωδείου.
Διακαής του πόθος ήταν να συγκεντρώσει χρήματα για να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Είχε ακλόνητη πίστη ενώ έλεγε χαρακτηριστικά: «Από τη χριστιανική διδασκαλία έχω μάθει πως είναι πλάνη να λέει κανείς ότι είναι τυφλός. Γιατί όταν κανείς δεν έχει το φως του, βλέπει καλλίτερα με τα μάτια της ψυχής του την αλήθεια και την πρόοδο. Και τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει στο δρόμο του αυτό».
Ο Βασίλης Θαναηλίδης θα πεθάνει στη νότια Γαλλία στις 27/1/2006.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να ανοίξω μια παρένθεση. Γνωρίζοντας ότι επιθυμία του ήταν να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό, αναζήτησα πιθανές πληροφορίες και σε πηγές του εξωτερικού. Κατά την έρευνά μου βρήκα το αγγελτήριο θανάτου κάποιου Θαναηλίδη Βασίλειου (Thanailidis Vasileios) στη Γαλλία.
Εκεί υπάρχει η ημερομηνία και ο τόπος γεννήσεως (έτος 1915, Καλλιθέα στην Ελλάδα) και του θανάτου του το 2006. Η ημερομηνία γεννήσεως συνέπιπτε με αυτήν του Βασίλη Θαναηλίδη που ερευνούσα.
Μια πιο επίμονη αναζήτηση μ΄ έφερε μπροστά και σ΄ ένα άλλο στοιχείο. Συγκεκριμένα στο αρχείο της Μαρίας Βοναπάρτη, συζύγου του Έλληνα πρίγκιπα Γεωργίου και μεγάλης ψυχαναλύτριας, με την ταραχώδη ζωή, υπάρχει ένα γράμμα του Thanailidis Vasileios το 1962. Το έτος εκείνο ήταν η ημερομηνία θανάτου της Μ. Βοναπάρτη.
Γνώριζα ήδη ότι η Μαρία Βοναπάρτη όχι μόνο είχε επισκεφθεί τον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας αλλά και ότι το είχε στηρίξει. Συγκαταλέγεται στους μεγάλους ευεργέτες του Οίκου Τυφλών. Υπέθεσα ότι το γράμμα του Thanailidis ίσως να ήταν ένα συλλυπητήριο γράμμα για το θάνατο της πριγκίπισσας.
Πέτρος Θαναηλίδης
Όμως επειδή ακόμη διατηρούσα μια μικρή επιφύλαξη για το αν επρόκειτο για το ίδιο πρόσωπο, ξεκίνησα ένα δεύτερο κύκλο ερευνών στον Οίκο Τυφλών. Εκεί βρήκα έναν ακόμη τρόφιμο και μουσικό με το όνομα Πέτρος Θαναηλίδης.
Μάλιστα στη μεταπτυχιακή της κ. Παρασκευής Τσαβαλιά «Η ιστορία του Οίκου Τυφλών της Ελλάδος» βρήκα και τον μαθητικό έλεγχο του Πέτρου Θαναηλίδη εκ Καυκάσου, που ομολογώ ότι με συγκίνησε πολύ. Η κ. Τσαβαλιά είναι Γενική Γραμματέας της Ομοσπονδίας Τυφλών.
Τον έλεγχο υπογράφει η Ειρήνη Λασκαρίδου, Ελληνίδα Παιδαγωγός, γνωστή για τη συμβολή της στην εκπαίδευση των τυφλών. Άφησε πολύ πλούσιο έργο στον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας.
Το γεγονός με μπέρδεψε. Έτσι επικοινώνησα με την κ. Τσαβαλιά η οποία είχε την καλοσύνη να μου ξεκαθαρίσει ότι ο Πέτρος ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Βασίλη (Βάσου) Θαναηλίδη.
Με έκπληξη άκουσα την πληροφορία αυτή, καθώς όσα είχα διαβάσει έως εκείνη τι στιγμή εμφάνιζαν τον Βασίλη Θαναηλίδη ολομόναχο στη ζωή, χωρίς γονείς, χωρίς συγγενείς. Αυτό εξάλλου ήταν και το παράπονό του.
Η κ. Τσαβαλιά μου έστειλε τις πληροφορίες που είχε καταγράψει για τον Πέτρο Θαναηλίδη πριν από περίπου 30 χρόνια ο τρόφιμος του "Οίκου Τυφλών", πρώην Πρόεδρος και Γενικός Γραμματέας του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος κ. Μανώλης Μπασσιάς.
Σημειωτέον ο κ. Μπασσιάς υπήρξε μαθητής του Πέτρου Θαναηλίδη και οι περισσότερες πληροφορίες που κατέγραψε προήλθαν από τις συνομιλίες που είχε μαζί του.
Κατά την τηλεφωνική μας επικοινωνία τον ρώτησα εάν υπάρχει κάποια φωτογραφία του Πέτρου Θαναηλίδη. Μου απάντησε ότι ο κόσμος τους στηριζόταν στη γραφή. Ακόμη και το κείμενο που μου στάλθηκε, και είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό ΦΑΡΟΣ ΤΥΦΛΩΝ ήταν στη γραφή των τυφλών (Braille - Μπράιγ).
Μεταξύ των πολλών που συζητήσαμε για τον Πέτρο Θαναηλίδη ο κ. Μπασσιάς μου είπε ότι μαθητής του ήταν και ο πολιτικός και δικηγόρος κ. Παναγιώτης Κουρουμπλής, στίχους του οποίου μελοποίησε κάποτε ο Πέτρος Θαναηλίδης.
Επίσης μου εξήγησε ότι ίσως στο κείμενο που μου στάλθηκε να υπάρχουν κάποιες ανακρίβειες. Οι πληροφορίες που κατέγραψε ήταν από μνήμης, όσα είχε συγκρατήσει κατά τις συζητήσεις που είχε με τον Πέτρο Θαναηλίδη.
Το γεγονός είναι ότι χάρις στην καταγραφή του κ. Μπασσιά επαναφέραμε από τη λήθη δυο προσφυγόπουλα από τον Πόντο, που ενώ έχασαν τα πάντα σε μικρή ηλικία δεν λύγισαν, πάλεψαν και διέπρεψαν.
Ακολουθεί απόσπασμα από το κείμενο του κ. Μ. Μπασσιά:
«Ο Πέτρος Θαναηλίδης καταγόταν από τις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου. Εκεί γεννήθηκε στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του εικοστού αιώνα. Από τη γέννησή του ακόμη, τόσο ο Πέτρος όσο και ο μικρότερος αδελφός του Βάσος, πέρασαν πολλά βάσανα. Έχασαν την όρασή τους, τους γονείς τους, το σπίτι και την πατρίδα τους.
Τίποτε δεν έμεινε που να μην το έχασαν. Μόνο την ελπίδα τους διατήρησαν. Με τον ξεριζωμό του ελληνισμού του Πόντου, ύστερα από πολλές περιπλανήσεις, τα δυο αδέλφια έφθασαν στη Θράκη. Αργότερα ήλθαν στην Αθήνα.
Όπως μας έλεγε ο Πέτρος, πέρασε πολλές δυσκολίες, που όμως χαλύβδωσαν το χαρακτήρα του. Τον πρώτο καιρό που ήλθε στην Αθήνα έμενε στα βαγόνια του ηλεκτρικού. Όταν νύχτωνε και ο ηλεκτρικός έπρεπε να κλείσει, παρακαλούσε να τον αφήσουν μέσα γιατί δεν είχε πού να μείνει. Ένας καλός άνθρωπος από την Κυψέλη με το επίθετο Καρατζάς τον μάζεψε μαζί με τον αδελφό του κυριολεκτικά από το δρόμο και τον Οκτώβριο του 1922 τούς έβαλε στον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας, όπου έμαθαν τα πρώτα γράμματα. Εκεί που ξεχώρισαν και οι δύο ήταν στη μουσική.
Ο Βάσος υπήρξε διάσημος πιανίστας και αργότερα έγινε καθηγητής πιάνου στο Παρίσι.
Ο Πέτρος πήρε πτυχίο πιάνου και ειδικό πτυχίο αρμονίας. Φεύγοντας από τον Οίκο Τυφλών για να μπορέσει να ζήσει έπαιζε για πολλά χρόνια ακορντεόν και πιάνο σε κέντρα της Αθήνας. Ώσπου το 1942, όταν έφυγε η κυρία Μόρου, δασκάλα του πιάνου, προσλήφθηκε σαν δάσκαλος ακορντεόν και πιάνου στον Οίκο Τυφλών της Καλλιθέας.
Έργα του είναι οι δύο μέθοδοι ακορντεόν, η μικρή, που όποιος την έπαιζε, ήταν ένας καλός ακορντεονίστας, και η μεγάλη, που όποιος την έπαιζε, ήταν ένας καλός δάσκαλος. Ήταν πολύ δυνατός στην αρμονία και στη σύνθεση. Συνέθετε πολλά τραγούδια και τα εναρμόνιζε. Όταν του ζητούσαμε τραγούδια ή άλλα μουσικά κομμάτια, αμέσως μας τα έδινε γραμμένα για να τα μάθουμε. Πολλοί από μας του δίναμε στίχους για να μας τους μελοποιήσει. Πάντοτε το έκανε με μεγάλη προθυμία. Ποτέ δεν αρνήθηκε οποιαδήποτε εξυπηρέτηση.
Την εποχή εκείνη, που οι δάσκαλοι χαρακτηρίζονταν από υπερβολική αυστηρότητα, που προκαλούσαν φόβο στο μαθητή, ο κύριος Πέτρος, όπως τον φωνάζαμε όλοι, ήταν ο φίλος δάσκαλος που δίδασκε, που αστειευόταν, που συνδύαζε διδασκαλία με αγάπη και καλοσύνη, ξεπερνώντας από τότε τους πιο μεγάλους σύγχρονους παιδαγωγούς.
Πολλοί από μας είχαμε την εξαιρετική τιμή να υπάρξουμε μαθητές του. Όταν κάναμε μάθημα μαζί του, παίζαμε τα κομμάτια μας, γελούσαμε με τα αστεία του, συζητούσαμε για το μέλλον μας, ακούγοντας απ' αυτόν πάντοτε χρήσιμες συμβουλές.
Πάντα απλός, πάντα ήπιος, πάντα καλοσυνάτος. Είχε γυναίκα του την κυρία Σοφία, μοδίστρα από την Κίμωλο, που είχε έλθει και αυτή στην Αθήνα για καλύτερη τύχη. Την συναντούσαμε όταν τον έφερνε στο σχολείο από την Τερψιθέα της Γλυφάδας, όπου έμεναν. Εκεί είχαν κήπο με δένδρα και λουλούδια που ο ίδιος φρόντιζε. Δεν είχαν αποκτήσει παιδιά.
Το 1980, ενώ αποχωρούσε πλέον από τον Οίκο Τυφλών, η γυναίκα του αρρώστησε. Δυστυχώς στην Αθήνα δεν υπήρχε ούτε υπάρχει μέχρι σήμερα κάποια στέγη Τυφλών γερόντων, που θα μπορούσε να τον φιλοξενήσει, διατηρώντας τον κοντά μας. Τότε με τη μεσολάβηση φίλων του πήγε στο ίδρυμα Παναγίας της Καλυβιανής στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Εκείνο το ταξείδι για την Κρήτη ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό. Έκλαιγε ο Πέτρος γιατί ήξερε πως για πάντα άφηνε το σπίτι του, τους μαθητές του, τους φίλους του, ότι είχε δημιουργήσει σ' όλη του τη ζωή. Λίγο έμοιαζε με κείνο το παλιό ταξείδι από τον Πόντο.
- Αχ Γιατί! σκεφτόταν, αφού στο χώρο των Τυφλών συντελούνται επιτεύγματα τόσα, να μη γίνει και κάτι για τη στέγη όλων εμάς;
Ευτυχώς που οι άνθρωποι στην Κρήτη τους δέχτηκαν και τους συμπεριφέρθηκαν με μεγάλη αγάπη και καλοσύνη. Πολύ νωρίς όμως η γυναίκα του πέθανε και έμεινε μόνος. Δεν άφησε και εκεί αναξιοποίητα τα μεγάλα του προσόντα. Δίδασκε πολλά παιδιά μουσική. Σε όσους μιλούσαν μαζί του τηλεφωνικώς έλεγε: «μπορεί να μην έχω δικά μου παιδιά, έχω όμως παιδιά μου όλους τους μαθητές μου, παλιούς και νέους». Όμως ένοιωθε έντονη τη στέρηση της συζύγου του. Πήγαινε διαρκώς στον τάφο της. Εκεί είχε φυτέψει λουλούδια, που τα πότιζε με νερό και με τα δάκρυά του. Πρωί και βράδυ δεν έλειπε από τις ακολουθίες, που τού άρεσαν ιδιαίτερα, στις οποίες έπαιρνε μερικές φορές και ο ίδιος μέρος διαβάζοντας ή ψάλλοντας με τη βαριά φωνή του.
Μια μέρα όμως του 1994 κτυπήθηκε από εγκεφαλικό επεισόδιο. Επί τρία χρόνια ήταν κατάκοιτος. Σε φίλους, που επισκέφτηκαν τη Μονή, συνιστούσαν να αποφεύγουν να τον βλέπουν, αφού η κατάστασή του ήταν βαριά και δεν επέτρεπε επικοινωνία με το περιβάλλον.
Ο Πέτρος Θαναηλίδης πέθανε το 1997 και θάφτηκε στα άγια χώματα της Κρήτης.
Εμείς, Δάσκαλε μαζί και φίλε, θα σε θυμόμαστε με αγάπη, αφού τόσο μάς αγάπησες. Εμείς θα σε θυμόμαστε με ευγνωμοσύνη, αφού τόσα χρωστούμε σε σένα. Τώρα πια δεν είσαι στη Μονή της Κρήτης, αλλά στις αιώνιες Μονές του ουράνιου Πατέρα. Τώρα δεν μετέχεις σε μελωδίες ανθρώπινες, αλλά στις ουράνιες αγγελικές μελωδίες. Εδώ είχες μελοποιήσει μεταξύ πολλών άλλων τραγουδιών και το ωσαννά στο Δημιουργό, εκεί ψάλεις το ωσαννά μαζί με τους αγγέλους και τους αγίους. Στις καρδιές των τυφλών είσαι γραμμένος με γράμματα χρυσά ανεξίτηλα.
Ας είναι αιώνια η μνήμη σου μεγάλε δάσκαλε, φίλε, άνθρωπε της μεγάλης αγάπης και προσφοράς Πέτρε Θαναηλίδη.»
Να συμπληρώσω ότι ο Πέτρος Θαναηλίδης δίδαξε και ακορντεόν ενώ κατέγραψε σε σύστημα Braille μεθόδους εκμάθησης ακορντεόν. (Τσακιρίδης Δημήτρης "Μουσική εκπαίδευση για άτομα με προβλήματα όρασης").
Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συνομιλητές μου κα Παρασκευή Τσαβαλιά και κ. Μανώλη Μπασσιά, που διέσωσαν ψήγματα από την ιστορία του Πέτρου Θαναηλίδη και για τις πληροφορίες που μου εμπιστεύθηκαν.
Όπως μου είπε ο κ. Μπασσιάς θα περιμένει το άρθρο μου για να το δημοσιεύσει και σε δικό του περιοδικό, ώστε να μάθουν την ιστορία των δυο ξεχωριστών αδελφών και στη δική τους κοινότητα.
Ουρανία Πανταζίδου
Υποπλοίαρχος Π.Ν. (ε.α)
[post_ads]












ΣΧΟΛΙΑ
Μπορείτε να σχολιάσετε μέσω Facebook ή Blogger (Google) επιλέγοντας την αντίστοιχη καρτέλα από πάνω