Τα πρώτα βήματα του Ωδείου της Αλεξανδρούπολης και η ιστορία της υψιφώνου της Λυρικής Σκηνής Σισίκας Δημητριάδου που γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη.
Έπεφτε χιονόνερο εκείνη την ημέρα. Ήταν πρωί ακόμη και το κρύο ήταν διαβολεμένο. Ο κεντρικός δρόμος της Αλεξανδρούπολης ήταν έρημος. Μερικοί καταστηματάρχες μόνο είχαν ανοίξει τα μαγαζιά τους στην αγορά. Το ημερολόγιο έδειχνε 1 Μαρτίου 1935.
Ο εκδότης της εφημερίδας ΠΡΟΟΔΟΣ Αθανάσιος Ζαρδαλίδης ξεκίνησε για την εφημερίδα του. Τον πρώτο που συνάντησε ήταν ο καλός του φίλος Νικόλαος Χριστοφορίδης, Πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών. Πήγαινε και αυτός ν΄ ανοίξει το μαγαζί του.
Στην παραπάνω φωτογραφία ο Ν. Χριστοφορίδης με την εγγονή του Ισμήνη έξω από το μαγαζί του.
Ο Χριστοφορίδης λέει στον Ζαρδαλίδη: «Τα ΄μαθες τα καινούρια, στρατιωτικό νόμο έχουμε, πήγαινε να δεις στο "ΚΕΝΤΡΟ" την τοιχοκόλληση».
Ο Αθανάσιος Ζαρδαλίδης τον κοίταξε επιφυλακτικός. Μα σαν πλησίασε στο "ΚΕΝΤΡΟ" είδε συγκεντρωμένο κόσμο μπροστά στο τζάμι, όπου είχε τοιχοκολληθεί το σχετικό έγγραφο.
 |
| Φωτογραφία: © ΓΑΚ Έβρου / Αρχείο Παναγιώτου |
Ένας χωροφύλακας ήταν εκεί και με το μπλοκάκι στο χέρι ρωτούσε που ήταν ο Ζαρδαλίδης.
Όταν εκείνος του απάντησε «εγώ είμαι», ο χωροφύλακας κοφτά του είπε «σας θέλει ο Φρούραρχος κ. Πατσατζής» και συνέχισε να διαβάζει και τα υπόλοιπα ονόματα των Διευθυντών των εφημερίδων που εκδίδονταν στην πόλη.
Στις 10:00 το πρωί συγκεντρώθηκαν όλοι οι εκδότες παλιοί και νέοι στα γραφεία της εφημερίδας "ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ" και κατευθύνθηκαν στον Υπομοίραρχο Πατσατζή.
Εκείνος τους ενημέρωσε για το Κίνημα κάποιων Αξιωματικών του Ναυτικού, συνεπεία του οποίου η Κυβέρνηση επέβαλε τον Στρατιωτικό Νόμο. Συνέστησε δε τους εκδότες να συμμορφωθούν στις αποφάσεις της Κυβέρνησης.
Στη συνέχεια οι εκδότες κατευθύνθηκαν στη Νομαρχία και είχαν συνάντηση με τον Νομάρχη Παπαθανασιάδη, ο οποίος βρισκόταν σε σύσκεψη με παράγοντες του Λαϊκού Κόμματος. Μετά τη σύντομη συνάντηση μαζί του έφυγαν για τις εφημερίδες τους, δίδοντας εντολή στους τυπογράφους να σταματήσουν την εργασία τους.
 |
| Η Νομαρχία Έβρου το 1929 © ΓΑΚ Έβρου / Αρχείο Παναγιώτου |
Ήδη στην αγορά οι οπαδοί του Λαϊκού Κόμματος μιλούσαν για συλλήψεις και τουφεκισμούς αξιωματικών, πολιτικών και απλών πολιτών. Από την άλλη οι Φιλελεύθεροι ήταν σιωπηλοί και αποσβολωμένοι για τις φήμες εκείνες.
Η ημέρα της 1ης Μαρτίου 1935 πέρασε μαρτυρικά για τους εκδότες, καθώς ήθελαν να μάθουν εάν ευσταθούσαν οι πληροφορίες. Έως το απόγευμα οι φήμες ήθελαν την Αθήνα να έχει αιματοκυλιστεί, ενώ για τη Θεσσαλονίκη μιλούσαν για μακελειό. Αγωνία και πανικός επικρατούσε παντού.
Λόγω της κήρυξης του Στρατιωτικού Νόμου οι πολίτες κλείστηκαν στα σπίτια τους από τις 20:00. Η αγορά είχε νεκρική όψη και μόνο χωροφύλακες κυκλοφορούσαν στους κεντρικούς δρόμους.
Το διάστημα αυτό παύθηκε ο εκλεγμένος Δήμαρχος Αλεξανδούπολης Κωνσταντίνος Αλτιναλμάζης και στη θέση του διορίστηκε ο Μ. Κανέτσος. Ο Κ. Αλτιναλμάζης βρέθηκε ενώπιον του 4ου Σώματος Στρατού κατηγορούμενος για εσχάτη προδοσία. Βέβαια στη συνέχεια απηλλάγη των κατηγοριών. Μαζί του απηλλάγησαν και άλλοι κάτοικοι της πόλης όπως οι Αθ. Ζαρδαλίδης και ο υιός του Στέργιος, Βασ. Πασχάλης, Π. Ζώιος, Κ. Μανατός, Αλεξ. Παπαθανάσης, Δ. Χαμπούρης, Εμ. Φιμερέλης, Αθ. Αθανασιάδης, κ.α.
Στη συνέχεια ο Μ. Κανέτσος θα παραιτηθεί για να πολιτευθεί στις επικείμενες εκλογές. Έτσι θέση Δημάρχου από την 1η Ιουνίου ανέλαβε ο Στερ. Κουταβέλης.
Μέσα σε μια περίοδο όπου υπήρχαν διώξεις και απολύσεις υπαλλήλων και διορισμοί νέων, αντικατάσταση Δημάρχων και υπαλλήλων του Δήμου επόμενο ήταν ότι πολλές από τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλεξανδρούπολης που είχαν ληφθεί στο τέλος Δεκεμβρίου 1934 να έχουν ανασταλεί.
Μια από τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, του τελευταίου για το 1934 ήταν και η ίδρυση Ωδείου στην πόλη.
Το Ωδείο της Αλεξανδρούπολης - Τα πρώτα βήματα
Τον Δεκέμβριο του 1934 στην τελευταία του συνεδρίαση το Δημοτικό Συμβούλιο της Αλεξανδρούπολης είχε ψηφίσει, μεταξύ άλλων θεμάτων και την ίδρυση Ωδείου, ως Παράρτημα του Ελληνικού Ωδείου Αθηνών. Μάλιστα τότε είχε αποφασιστεί το ωδείο να λειτουργήσει την 1η Απριλίου 1935, ενώ ο Δήμος θα το χρηματοδοτούσε με το ποσό των 80.000 δρχ.
Η απόφαση εκείνη προέβλεπε στο Ωδείο να υπαχθεί και η Φιλαρμονική του Δήμου (εφ. ΠΡΟΟΔΟΣ 1/1/1935).
Τελικά, όπως προκύπτει από τα παρακάτω το Ωδείο δεν λειτούργησε, όπως είχε αποφασιστεί την 1η Απριλίου του 1935.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1936 δημοσιεύεται από την εφημερίδα ΠΡΟΟΔΟΣ η είδηση για το ρεσιτάλ πιάνου του τυφλού καλλιτέχνη Β. Θαναηλίδη στην Αλεξανδρούπολη. Δεν πέρασαν παρά ελάχιστες μέρες και στις 8/10/1936 η εφημερίδα δημοσιεύει την είδηση ότι η Αλεξανδρούπολη αποφάσισε (ξανά) την ίδρυση Ωδείου.
Για τον Βασίλη Θαναηλίδη καθώς και τον αδελφό του Πέτρο είχα αναφερθεί σε πρόσφατο άρθρο μου: www.alexpolisonline.com/2026/02/blog-post_96.html
Μάλιστα ο Νομάρχης Έβρου είχε αναλάβει τότε να επικοινωνήσει με το Ωδείο Αθηνών ή το Κρατικό Ωδείο, ώστε να ιδρυθεί παράρτημα στην Πρωτεύουσα του Νομού.
Για οίκημα του Ωδείου αποφασίστηκε τότε να χρησιμοποιηθεί το κτίριο απέναντι από το Δημοτικό Κήπο (μάλλον εννοεί το Πασαλίκι). Όμως το κτίριο αυτό, όπως σημειώνει η εφημερίδα δεν ήταν κατάλληλο και θα έπρεπε το Ωδείο να στεγαστεί σε δικό του ξεχωριστό οίκημα.
Τελικά, όπως προκύπτει από την έρευνα για την ιστορία της Φιλαρμονικής του Δήμου Αλεξανδρούπολης το Ωδείο λειτούργησε το 1937. Συγκεκριμένα στο Πρακτικό της συνεδρίασης του Δήμου στις 3/12/1937 αναφέρεται ότι η Επιτροπή της Φιλαρμονικής θα διαχειριζόταν τα έσοδα και έξοδα του αρτισύστατου Ωδείου. Τότε εγκρίθηκε και η πρόσληψη του καθηγητή πιάνου Παναγιώτη Κούρτελη ως διευθυντή του Ωδείου. (Ολμπασάλη Βασιλική "Οι Φιλαρμονικές του Δήμου Αλεξανδρουπόλεως" - https://online.fliphtml5.com/lhjdw/lzmm/)
Κάτι που αξίζει να προσθέσω εδώ είναι ότι η εφημερίδα ΘΡΑΚΙΚΑ ΝΕΑ στις 26/11/1939 δημοσιεύει την είδηση για το θάνατο του Διευθυντή της τότε Παιδαγωγικής Ακαδημίας Παρασκευά Παρασκευόπουλου. Μεταξύ άλλων γράφει ότι ο εκλιπών ήταν από τους πρώτους, αν και νεόφερτος και ξένος με την πόλη που έδωσαν χρήματα και ξεκίνησε το Ωδείο στην Αλεξανδρούπολη.
Μεταπολεμικά το Δημοτικό Συμβούλιο στη συνεδρίαση της 3/5/1950 θα λάβει την απόφαση όπως ο Δήμος μεταφερθεί στο Πασαλίκι, όπου έως τότε στεγαζόταν ανταρτόπληκτοι. Επειδή όμως το κτίριο έπρεπε να επισκευασθεί, ανέθεσαν στον μηχανικό Καλπάκα να υποβάλλει σχετική έκθεση.
 |
| Το Πασαλίκι (© ΓΑΚ Έβρου / Αρχείο Παναγιώτου) |
Στην ίδια συνεδρίαση αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί ως Ωδείο το κτίριο όπου στεγαζόταν έως τότε ο Δήμος (εφ. ΘΡΑΚΙΚΑ ΝΕΑ 13/5/1950).
 |
| Φωτογραφία: © ΓΑΚ Έβρου / Αρχείο Παναγιώτου |
Στην παραπάνω φωτογραφία βλέπουμε τη Φιλαρμονική του Δήμου να παρελαύνει μπροστά από το τότε Δημαρχείο. Γράφει στα αριστερά παρέλαση φιλαρμονικής 193-;
Το δίχως άλλο πρόκειται για την περίοδο μετά το 1935. Αυτό προκύπτει από τη βασιλική κορώνα πάνω από τη λέξη ΔΗΜΑΡΧΕΙΟΝ.
Η παλινόρθωση της Βασιλείας πραγματοποιήθηκε με το δημοψήφισμα της 3/11/1935. Είχε προηγηθεί το αποτυχημένο Κίνημα των Βενιζελικών στις 1 Μαρτίου 1935, το οποίο στην ουσία σηματοδοτούσε την επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου Β΄ στην Ελλάδα.
Ο Δήμος Αλεξανδρούπολης στη σελίδα του για το Δημοτικό Ωδείο, το οποίο κατέχει σημαντική θέση ανάμεσα στα γνωστότερα Ωδεία της Ελλάδας, αναφέρει ως ημερομηνία ίδρυσης το 1958.
Περισσότερα για το Δημοτικό Ωδείο στη σελίδα του Δήμου https://alexpolis.gr
Η έλλειψη Ωδείου στην Αλεξανδρούπολη φαίνεται ότι οδηγούσε, όσους επιθυμούσαν να σπουδάσουν μουσική σε Ωδεία των Αθηνών.
Έτσι, μάλλον, συνέβη και με την Σισίκα Δημητριάδου, την Ευγενούλα Παπαδοπούλου κ.α. που σπούδασαν μουσική σε Ωδείο των Αθηνών.
Η υψίφωνος της Λυρικής Σκηνής Σισίκα Δημητριάδου
Η Σισίκα Ι. Δημητριάδου γεννημένη στην Αλεξανδρούπολη σπούδασε τραγούδι στο Εθνικό Ωδείο στην Αθήνα. Το Ωδείο είχε ιδρυθεί από τον Μανώλη Καλομοίρη το 1926.
Δασκάλα της ήταν η Μαρίκα Καλφοπούλου από τη Βάρνα της Βουλγαρίας.
Η Σισίκα Δημητριάδου πρωτοεμφανίστηκε με το Γ΄ Ελληνικό Μελόδραμα, ως μαθήτρια ακόμη τον Απρίλιο του 1939 στην όπερα Τραβιάτα, υπό τον μαέστρο Τότη Καραλίβανο.
Ως μέλος του Γ΄ Μελοδράματος τραγούδησε επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο στην όπερα "Ριγολέττο". Κατόπιν έγινε μέλος της Ελληνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ).
Λίγους μήνες μετά τον Οκτώβριο του 1939 η Σισίκα Δημητριάδου θα δώσει μια συναυλία και στην πόλη της, στη Λέσχη Αλεξανδρουπολιτών (η Λέσχη βρισκόταν στην οδό Αθηνών 27).
Στο πιάνο τη συνόδεψε η συντοπίτισσά της Ευγενούλα Παπαδοπούλου και αυτή απόφοιτος του Εθνικού Ωδείου.
Η συναυλία εκείνη ήταν κοσμικό καλλιτεχνικό γεγονός για την Αλεξανδρούπολη και λόγω της εντοπιότητας αλλά κυρίως γιατί είχε ήδη αναδειχθεί η καλλιτεχνική αξία της Σισίκας Δημητριάδου ως υψίφωνος. Όπως γράφει η εφημερίδα, παρόλο που είχε λίγα χρόνια που εμφανίστηκε στη λυρική σκηνή, κατόρθωσε να καθιερωθεί ως καλλιτέχνης πρώτης γραμμής. Η μουσική της ευαισθησία, η δημιουργική της φαντασία, η πειθαρχία της φωνής, ο ωραίος νεανικός αυθορμητισμός της ξανθιάς κοπέλας της επέτρεψαν να δώσει απαράμιλλη ερμηνεία των μεγάλων έργων (εφημερίδα ΘΡΑΚΙΚΑ ΝΕΑ, 15/10/1939).
Μεταπολεμικά η Σισίκα Δημητριάδου θα συνεχίσει την καλλιτεχνική της πορεία.
Έτσι η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ στις 21/2/1951 δημοσιεύει άρθρο, όπου εκθειάζει την πετυχημένη παρουσία της στο έργο Ριγκολέτο του Βέρντι, υποδυόμενη τη Τζίλντα.
Άλλες παραστάσεις στις οποίες συμμετείχε μεταπολεμικά:
- Στο σπίτι των τριών κοριτσιών των Φραντς Σούμπερτ και Χάινριχ Μπερτέ (ως Κυρία Βέμπερ στις παραστάσεις των περιόδων 1946/47 και 1947/48).
- Στην εύθυμη χήρα, του Φραντς Λέχαρ (1946/47, 1947/48, 1950/51, 1951/52).
- Στο ονειρώδες βαλς του Όσκαρ Στράους (ως Κλαπατσιαμπανοφιφή, 1948/49).
- Στην όπερα Κάρμεν ως Φρασκίτα (1949/50, 1950/1, 1952/53) κ.α.
Επίσης συμμετείχε στην οπερέτα του Θεόφραστου Σακελλαρίδη "Ο βαφτιστικός", ως Γκρακάσσα, 1946/47, 1948/49, 1950/51, 1952/53.
Η παρακάτω αφίσα είναι από την παράσταση "Ο Βαφτιστικός" του 1952 (δεξιά αναγράφεται το όνομα της Σ. Δημητριάδου). Σε εκείνη την παράσταση πρωταγωνίστρια ήταν η Ανθή Ζαχαράτου, η οποία γεννήθηκε το 1922 στο Τεμριούκ το σημερινό Κρασνοντάρ Κράι (πρώην Αικατερινοντάρ) της Ρωσίας και ήρθε στην Αθήνα σε ηλικία έξι ετών.
Δυστυχώς οι πληροφορίες για τις εμφανίσεις της Σισίκας Δημητριάδου εξαντλούνται το 1953. Το τι απέγινε από εκεί και μετά είναι άγνωστο για την ώρα.
Υ.Γ.
Για τον Νικόλαο Χριστοφορίδη είχα γράψει σε παλαιότερα άρθρα μου:
- ως Πρόεδρο της Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών: www.alexpolisonline.com/2020/05/blog-post_19.html
- και ως Πρόεδρο της Ένωσης Ποντίων Ν. Έβρου: www.alexpolisonline.com/2019/12/1926-2020.html
Ουρανία Πανταζίδου
Υποπλοίαρχος Π.Ν. (ε.α)
[post_ads]
ΣΧΟΛΙΑ
Μπορείτε να σχολιάσετε μέσω Facebook ή Blogger (Google) επιλέγοντας την αντίστοιχη καρτέλα από πάνω