Επιδοτήσεις με ημερομηνία λήξης, ρυθμίσεις χωρίς ελάφρυνση, πλαφόν που σταματά πριν από τα διυλιστήρια...
Ακούγοντας τις εξαγγελίες του κ. Μητσοτάκη στο Υπουργικό Συμβούλιο της 30ής Σεπτεμβρίου, δύσκολα αποφεύγει κανείς την αίσθηση ότι έχει ξανακούσει την ίδια συζήτηση. Λίγη επιδότηση στα καύσιμα, παράταση στην αποπληρωμή των χρεών, αυστηρότητα απέναντι στις εταιρείες διαχείρισης δανείων (servicers). Στο μεταξύ, η ακρίβεια καταναλώνει το εισόδημα και οι μικρές επιχειρήσεις συσσωρεύουν υποχρεώσεις. Έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, οι διορθώσεις παρουσιάζονται κάθε φορά σαν καινούργια αρχή. Η επόμενη «νέα αρχή» έχει ήδη ημερομηνία: 14 Οκτωβρίου.
Για το πετρέλαιο θέρμανσης, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την επιδίωξη να υποχωρήσει η τιμή κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Οι αποφάσεις για την επιδότηση και το επίδομα παραπέμπονται στις 14 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την έναρξη της διάθεσης. Μέχρι τότε, τα 1,75 ευρώ μένουν στόχος. Οι εκτιμήσεις για την τιμή εκκίνησης κινούνται κοντά στα 2 ευρώ. Η κυβέρνηση δεν θέσπισε ανώτατη τιμή.
Στον Έβρο, ο χειμώνας έχει μεγάλη διάρκεια και βαρύ λογαριασμό. Το πετρέλαιο αγοράζεται συχνά με χρήματα που θα λείψουν από άλλες ανάγκες. Με τιμή 1,75 ευρώ, τα χίλια λίτρα κοστίζουν 1.750 ευρώ. Με 2 ευρώ, φτάνουν τις 2.000. Αρκεί αυτός ο απλός υπολογισμός για να φανεί πόσο απέχει η κυβερνητική συζήτηση από τις δυνατότητες ενός χαμηλόμισθου νοικοκυριού.
Στο πετρέλαιο κίνησης, η κρατική επιδότηση αυξάνεται από τα δέκα στα δεκαπέντε λεπτά για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου. Η πρόσθετη κρατική βοήθεια είναι συνεπώς πέντε λεπτά ανά λίτρο. Τα είκοσι λεπτά της συνολικής ελάφρυνσης περιλαμβάνουν πέντε λεπτά από τα διυλιστήρια. Στις 20 Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση εξήγγειλε στήριξη «για όλον τον Οκτώβριο». Δέκα μέρες μετά, έδωσε δεκαπέντε. Στη βενζίνη το κράτος απουσιάζει. Την ελάφρυνση την αποφασίζουν τα διυλιστήρια, όσο και όποτε θέλουν.
Πέντε λεπτά λιγότερα είναι χρήσιμα για όποιον γεμίζει το ρεζερβουάρ. Η διάρκεια του μέτρου, όμως, αφήνει ανοιχτό τον λογαριασμό της επόμενης ημέρας. Ο επαγγελματίας χρειάζεται να υπολογίσει το κόστος της δουλειάς του και η οικογένεια τις μετακινήσεις της. Και οι δύο παραμένουν εκτεθειμένοι στις αυξήσεις.
Η κυβέρνηση έχει εργαλεία που εξακολουθεί να αποφεύγει. Το πλαφόν της πιάνει την εμπορία και το πρατήριο και αφήνει ανέγγιχτο το διυλιστήριο. Χρειάζονται:
Πλαφόν στο συνολικό περιθώριο κέρδους, από το διυλιστήριο μέχρι το πρατήριο, με συστηματικούς ελέγχους.
Έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων.
Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια, ιδιαίτερα στη θέρμανση.
Μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα στο 13%, με διεκδίκηση της αναγκαίας ευρωπαϊκής θεσμικής αλλαγής.
Χρειάζεται ταυτόχρονα έλεγχος της τελικής τιμής, ώστε το όφελος των φορολογικών μειώσεων να φτάσει στον καταναλωτή. Υπάρχουν επιχειρήσεις που κερδίζουν από την κρίση. Η συμμετοχή τους στη χρηματοδότηση της στήριξης αποτελεί στοιχειώδη απαίτηση δικαιοσύνης.
Στις οφειλές, η αντικατάσταση των 72 δόσεων με 120 αποκαλύπτει πόσο λίγο απέδωσε η προηγούμενη ρύθμιση. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου είχαν υποβληθεί περίπου 20.000 αιτήσεις στην ΑΑΔΕ και 11.000 στον ΕΦΚΑ. Οι οφειλέτες του Δημοσίου πλησιάζουν τα 4,8 εκατομμύρια (ΑΑΔΕ, Μάρτιος 2026) και οι οφειλέτες των ασφαλιστικών ταμείων φτάνουν περίπου το 1,6 εκατομμύριο. Ακόμη και σε σχέση με τα περίπου 1,6 εκατομμύρια πρόσωπα και επιχειρήσεις που εκτιμάται ότι μπορούσαν να ενταχθούν στη ρύθμιση για χρέη προς την εφορία, η ανταπόκριση ήταν μικρή. Οι αιτήσεις, επιπλέον, δεν ισοδυναμούν με ολοκληρωμένες υπαγωγές. Και η νέα ρύθμιση δεν έχει καν ψηφιστεί. Οι οφειλέτες καλούνται ξανά να περιμένουν, ενώ οι τόκοι τρέχουν.
Το πρόβλημα βρίσκεται στους όρους. Το 2015 οι έως 100 δόσεις συνοδεύονταν από μειώσεις προσαυξήσεων και τόκων καθυστέρησης. Το 2019 οι 120 δόσεις έφεραν ελαφρύνσεις και δυνατότητα επανυπολογισμού συγκεκριμένων ασφαλιστικών χρεών. Προβλεπόταν έκπτωση 85% στις προσαυξήσεις για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους, πλήρης απαλλαγή για αγρότες.
Η σημερινή εξαγγελία παρατείνει τον χρόνο χωρίς αντίστοιχη γενική ελάφρυνση. Με επιτόκιο 5,84% και τις οφειλές από το 2025 στις 24 δόσεις, παραμένει το ερώτημα: τι περισσεύει κάθε μήνα για να πληρωθούν όλα αυτά; Για τον αγρότη και τον μικρό επαγγελματία της παραμεθορίου, η απάντηση είναι συχνά: τίποτα.
Στις εταιρείες διαχείρισης δανείων, κυρώσεις υπήρχαν ήδη. Ο δανειολήπτης που τηρεί τη συμφωνία του δικαιούται προστασία πριν κινδυνεύσει το σπίτι του. Η αποτελεσματικότητα των νέων κανόνων θα φανεί εκεί.
Για την πρώτη κατοικία χρειάζονται ευρύτερη κάλυψη, υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών και δημόσια στήριξη στις ρυθμίσεις των ευάλωτων νοικοκυριών, με διατήρηση της ιδιοκτησίας τους.
Οι εξαγγελίες αφήνουν τελικά την κοινωνία να περιμένει, ενώ οι υποχρεώσεις της τρέχουν. «Ώδινεν όρος και έτεκεν μυν». Η κυβέρνηση κέρδισε τους τίτλους της ημέρας. Οι πολίτες εξακολουθούν να μετρούν αν βγαίνει ο μήνας.
Μενέλαος Φ. Μαλτέζος
Οικονομολόγος - Λογιστής
πρώην Βουλευτής Έβρου
Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης
[post_ads]
ΣΧΟΛΙΑ