Κάποτε ο τόπος έσφυζε από γαρίδες & μουρούνες! Γαριδότοπο αποκαλούσαν την περιοχή. Η αλιεία στο Ν. Έβρου ήταν ένας από τους πιο προσοδοφόρους κλάδους!
Η παραπάνω φωτογραφία που βρήκα στα ΓΑΚ Έβρου και απεικονίζει τμήμα του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης όχι μόνο δεν πέρασε απαρατήρητη αλλά μ΄ έκανε ν΄ αναφωνήσω με έκπληξη, βλέποντας τον άνδρα με την τραγιάσκα:
– Ο Κοσμάς; Ή μήπως είναι κάποιος που του μοιάζει;
Σκέφθηκα να φέρω τη φωτογραφία στην επιφάνεια, συνοδεύοντάς την με ένα μικρό κείμενο. Μ΄ ενέπνευσαν οι ψαράδες στα καΐκια τους. Και καθώς είχα στα χέρια μου κάποιο θαλασσινό υλικό, που σχετίζονταν με την ιστορία της πόλης μιας άλλης εποχής στρώθηκα στο γράψιμο.
«...Στην εποχή των Φραγκολεβαντίνων άρχισαν να προσεγγίζουν τα μεγάλα βαπόρια, Εγγλέζικα, Αυστριακά, Ρωσικά. Να φέρουν ζάχαρες και μπαχαρικά από τις αποικίες, να παίρνουν σιτάρια και όσπρια από την περιοχή.
Ανάγκη πάσα, τα καράβια ν΄ ακολουθήσουν και οι πράκτορές τους, ξένοι οι πιο πολλοί.
Ήρθαν κι έμειναν και οι περισσότεροι γίναν πρόξενοι της χώρας τους σε τούτο τον τόπο.
Ύστερα ήρθαν οι έμποροι, οι επαγγελματίες. Κατέβηκαν απ΄ όλα τα έθνη και τις φυλές.
Στάθηκαν, αγνάντεψαν τη θέση, τα συμφέροντα, την ανάπτυξη που μέλλονταν νάρθει κι έμειναν. Το λιμάνι ήταν ο βασικός παράγοντας που συνετέλεσε στο να αναπτυχθεί η πόλη σ΄ εμπορικό και ναυτιλιακό κέντρο αλλά και σε βάση πολεμικών εξορμήσεων και ανεφοδιασμού...».
(εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 1971).
Νομοτελειακά, όταν κάτι φτάνει στο peak, ακολουθεί η πτώση. Έτσι έγινε και με την Αλεξανδρούπολη. Ήρθε η κάμψη. Οι λόγοι αρκετοί, που δεν χρειάζεται να τους καταγράψω εδώ, καθώς αφορούν παλαιότερη εποχή.
Την περίοδο εκείνη (1971) ακόμη και η αλιεία της περιοχής αντιμετώπιζε προβλήματα.
Κάποτε ο τόπος έσφυζε από γαρίδες και μουρούνες!!!
Γαριδότοπο αποκαλούσαν την περιοχή. Η αλιεία στο Νομό Έβρου, όχι στο πολύ μακρινό παρελθόν ήταν ένας από τους πιο προσοδοφόρους κλάδους.
Τη δεκαετία του 1950 η ετήσια παραγωγή υπερέβαινε τους 2.000 τόνους κατά μέσο όρο.
Τη δεκαετία του 1960 η παραγωγή μειώθηκε στους 1.400.
Αιτία ήταν τα αντιπλημμυρικά και ευθυγραμμίσεως έργα στον ποταμό Έβρο, με αποτέλεσμα να καταστραφούν τα εκεί ιχθυοτροφεία. Η παραγωγή μειώθηκε σταδιακά στους 250 - 300 τόνους.
To 1961 από την Αθήνα ο Υπουργός Βιομηχανίας έδινε την εντολή να γίνει συστηματική ανάπτυξη και αλιεία της μουρούνας στις εκβολές του Έβρου, ώστε να καταστεί δυνατή η παραγωγή στην Ελλάδα μαύρου χαβιαρού.
 |
| Οξύρυγχος ή μουρούνα (Φωτό από Βικιπαίδεια) |
Η αλιεία το 1971 γινόταν από 12 μηχανότρατες, που απασχολούσαν 80 πληρώματα. Στην περιοχή από Μαρώνεια έως τις εκβολές του ποταμού Έβρου αλίευαν ακόμη 200 παράκτιοι αλιείς.
Οι σπεσιαλιτέ των περιοχών αυτών ήταν οι γαρίδες και οι μουρούνες.
Είπαμε, γαριδότοπος ήταν την περίοδο εκείνη η περιοχή, με την ετήσια παραγωγή να ανέρχεται σε 55 τόνους. Οι γαρίδες, που σύχναζαν στα επιμήκη τραπέζια των επισήμων δεξιώσεων αλιεύονταν τους μήνες από Μάιο μέχρι τον Ιούλιο, το δε μήκος τους έφτανε τα 16 - 20 εκατοστά.
Από την άλλη οι μουρούνες δεν θα είχαν τόσους ...εχθρούς αν δεν είχαν τόσο μαύρο χαβιάρι.
Το πολυτελές χαβιάρι, που το προτιμούσαν ιδιαίτερα οι πρέσβεις ήταν εφάμιλλο του ρωσικού.
Η τιμή για τους παραγωγούς κυμαίνονταν από 500 έως 700 δραχμές το κιλό, ενώ στη λιανική πωλούνταν σε μικρά κουτάκια από 800 έως 1.000 δραχμές.
Το υψηλό κόστος του μαύρου χαβιαριού ενίοτε γινόταν και ανέκδοτο. Γράφει η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ: «Ήταν ένα νεόνυμφο ζευγάρι που πήγε για γαμήλιο δείπνο σ΄ ένα καλό εστιατόριο. Ο άνδρας κοιτώντας τον κατάλογο ρώτησε τη γυναίκα του αν γνωρίζει τη διαφορά μεταξύ χαβιαριού και αυγών. Όταν εκείνη του απάντησε αρνητικά, φώναξε το γκαρσόν: - Δύο μερίδες αυγά παρακαλώ!».
Θα σας γελάσω τώρα εάν ο αθεόφοβος νιόπαντρος εννοούσε το αυγοτάραχο, που βγαίνει από τον κέφαλο, που σαφώς ήταν πιο φτηνό από το χαβιάρι ή εάν εννοούσε τα αυγά της κότας. Αλλά για να γίνεται ανέκδοτο τείνω προς το δεύτερο...
Από το ήπαρ της μουρούνας εξάγεται και το γνωστό μουρουνέλαιο. Αποκλείεται οι παλαιότεροι να μην το θυμούνται.
Τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, όταν η πείνα θέριζε, και από το στόμα πολλών ακούγονταν το γνωστό τραγουδάκι «πατάω ένα κουμπί και βγαίνει μια χοντρή και λέει στα παιδάκια - νιξ φαΐ», ο Ερυθρός Σταυρός τους προσέφερε μουρουνέλαιο για να ενισχύσει τον οργανισμό τους.
Ακόμη και σήμερα βλέπουμε συχνά διαφήμιση για μουρουνέλαιο γνωστής μάρκας.
Το 1967 η παραγωγή χαβιαριού ανερχόταν σε 390 κιλά ενώ το 1968 κατήλθε στα 120 κιλά.
Οι μουρούνες αλιεύονταν από τους συνεταιρισμένους ιχθυοτρόφους των εκβολών του Έβρου και από τους παράκτιους αλιείς.
Αξίζει να συμπληρώσω ότι το 1959 είχε εξαχθεί στο εξωτερικό ποσότητα 2 - 4 τόνων μαύρο χαβιάρι.
Στην περιοχή του Έβρου αλιεύονταν και η μαρίδα, η παραγωγή της οποίας δεν ήταν καθόλου αμελητέα καθώς έφτανε τους 50 - 55 τόνους.
Και όμως υπήρχε εποχή που η μουρούνα δεν ήταν καλοδεχούμενη στα ποτάμια του Νέστου και του Έβρου. Το 1958 η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ έγραφε ότι τα ψάρια αυτά αφού γεννηθούν στο Ιόνιο Πέλαγος, μεγαλώνοντας σχηματίζουν αγέλες και ταξιδεύουν ανενόχλητα προς τη Μαύρη Θάλασσα. Στο ταξίδι αυτό πολλές φορές προσπαθούν να προσεγγίσουν τις εκβολές των εν λόγω ποταμών. Οι ψαράδες όμως έδιωχναν τις μουρούνες, για να μην τους χαλάσουν τις... καλαμωτές τους. Κάποτε - κάποτε όμως στον ποταμό Έβρο έπιαναν κάποιες μετρίου μεγέθους, που πρόσφεραν στους ευτυχείς ψαράδες χαβιάρι μέχρι και 12 οκάδων.
Να σημειώσω εδώ ότι η αλιεία της μουρούνας, ως προστατευμένο είδος απαγορευόταν με νόμο για αρκετά μεγάλα χρονικά διαστήματα, όπως είχε γίνει και την περίοδο 1970 - 1972.
Ο λόγος ήταν η προστασία της αναπαραγωγής.
Το 1974 η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ έγραφε για την αλόγιστη αλιεία και τη ρύπανση που κατέστρεφαν τον ενάλιο πλούτο από τον Θερμαϊκό έως τον Έβρο ποταμό. Ακόμη κι έτσι, με απόφαση του Υπουργού Εμπορίου είχε επιτραπεί η εξαγωγή και χαβιαριού από την Ελλάδα.
H τελευταία καλή «ψαριά» έγινε το 1975, όταν πιάστηκαν 9 μουρούνες από τις οποίες συλλέχθηκαν 120 κιλά χαβιάρι άριστης ποιότητας. Έκτοτε, οι παρεμβάσεις στο Δέλτα του ποταμού Έβρου διατάραξαν το οικοσύστημα, αλλά και την ευαίσθητη διαδικασία αναπαραγωγής του οξύρρυγχου (η επιστημονική ονομασία της μουρούνας), εξαφανίζοντας τον πληθυσμό του. (εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 3/11/2005)
Το 1981 η μουρούνα συγκαταλέγονταν στον κατάλογο με τα προστατευμένα είδη (ΦΕΚ 23 30/1/981).
Το 2015 στο Δέλτα του Έβρου ψαράς αλίευσε μια μουρούνα (Σιβηρίας). Όπως έγραφαν τότε τα ΜΜΕ επρόκειτο για ψάρι που μάλλον είχε διαφύγει από ιχθυοτροφείο της Βουλγαρίας.
Υ.Γ.
– Όταν ξεκίνησα να γράφω το παρόν δεν περίμενα ότι θα συναντούσα άρθρα που είχαν ως θέμα τους τη μουρούνα. Όπως τη δεκαετία του 1970 ο πόλεμος της μουρούνας ή του μπακαλιάρου απασχολούσε τον Τύπο. Οι εφημερίδες τόσο εγχώριες όσο και του εξωτερικού έγραφαν για τον πόλεμο μεταξύ Αγγλίας και Ισλανδίας.
Δύο Νατοϊκά Κράτη βρισκόταν στα μαχαίρια εξ αιτίας της επέκτασης των χωρικών υδάτων από την Ισλανδία. Δεν παρέλειπαν δε οι εφημερίδες να συσχετίζουν το θέμα και με την αντίστοιχη ελληνοτουρκική διένεξη.
– Οι άνθρωποι τίμησαν την μουρούνα δίδοντας το όνομα στην Πανσέληνο του Αυγούστου ή αλλιώς Πανσέληνος του Οξύρρυγχου. Την εποχή αυτή η μουρούνα βρίσκεται σε αφθονία. Το φεγγάρι είναι ολόγιομο και φωτεινό, χαρίζοντας μοναδικό θέαμα σε όσους επιθυμούν να απολαύσουν και να το φωτογραφήσουν. Το Υπουργείο Πολιτισμού εκείνες τις μέρες ανοίγει πολλούς αρχαιολογικούς χώρους με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
– Τώρα, ίσως ν΄ αναρωτιέστε αν ταυτοποίησα τον άνδρα με την τραγιάσκα της φωτογραφίας…
Αυτό το κρατώ για μένα!
Ουρανία Πανταζίδου
Υποπλοίαρχος Π.Ν. (ε.α)
[post_ads]
ΣΧΟΛΙΑ
Μπορείτε να σχολιάσετε μέσω Facebook ή Blogger (Google) επιλέγοντας την αντίστοιχη καρτέλα από πάνω