Η ιστορία «εξαφάνισης» ενός Δέλτα ποταμού και οι καταστροφικές συνέπειες

Η οικοδόμηση των οικισμών κατά μήκος του Λήλαντα και στο δέλτα του ξεκινούν στα μέσα της δεκαετίας του '70. Από το 1975 αρχίζει να οικοδομείται σταδιακά το χαμηλότερο τμήμα του ποταμού και το ευρύτερο δέλτα. Την τελευταία 20ετία διαπιστώνεις εύκολα ότι ο ποταμός έχει μειωθεί σημαντικά και το δέλτα του έχει χτιστεί.

Η ιστορία «εξαφάνισης» ενός Δέλτα ποταμού και οι καταστροφικές συνέπειες
Κάποτε υπήρχε ένας ποταμός, ο Λήλας, ο μεγαλύτερος στο νησί της Εύβοιας. Στα χαμηλά του τμήματα δημιούργησε μια εύφορη πεδιάδα, τόσο πλούσια που για χάρη της έγινε μία από τις πρώτες συγκρούσεις ανάμεσα σε ελληνικές πόλεις, τη Χαλκίδα και την Ερέτρια (τέλος 8ου αιώνα π.Χ.).

Η πεδιάδα του Λήλαντα καλλιεργείτο αδιάλειπτα για αιώνες, μέχρι και την εποχή μας. Στις αεροφωτογραφίες του 1945 και του 1960, η πεδιάδα είναι χωρισμένη σε χωράφια, που φθάνουν μέχρι και τις όχθες του ποταμού. Η εικόνα όμως στην ευρύτερη περιοχή αρχίζει να αλλάζει. Στη Χαλκίδα ξεκινούν να λειτουργούν μεγάλες βιομηχανίες και αρκετοί εσωτερικοί μετανάστες έρχονται ως εργάτες. Το χωριό Βασιλικό αρχίζει σταδιακά να μεγαλώνει, ενώ εμφανίζονται για πρώτη φορά οι παράκτιοι οικισμοί στο Λευκαντί και το Μπούρτζι. Ο Άγιος Νικόλαος δεν έχει παρά μόνο μερικές διασκορπισμένες αγροικίες, μακριά από τον ποταμό Λήλαντα.

Ο αρχιτέκτονας Έντις Χυσόλι ασχολείται ερευνητικά με τη σχέση ποταμών και πόλεων. Στη διπλωματική του εργασία, στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού του στο ΕΜΠ (σήμερα είναι υποψήφιος διδάκτορας) είχε ασχοληθεί και με την περίπτωση του Λήλαντα, μελετώντας τις διαδοχικές αεροφωτογραφίες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού. «Έως τις αρχές της δεκαετίας του '70, οι παρεμβάσεις στην κοίτη του Λήλαντα ήταν πολύ περιορισμένες. Είναι εμφανές ότι μέρος της κοίτης είχε μετατραπεί σε καλλιεργήσιμη έκταση, όμως αυτό δεν επηρέαζε άμεσα τη ροή του», εξηγεί στην "Καθημερινή". «Στις αρχές της δεκαετίας του '70 η Χαλκίδα και οι κοντινοί οικισμοί, όπως η Νέα Αρτάκη στα βόρεια και το Βασιλικό στο νότιο μέρος δέχονται νέους κατοίκους, εργαζομένους σε βιομηχανίες της περιοχής. Το Βασιλικό αρχίζει να επεκτείνεται με όριο τον Λήλαντα και για πρώτη φορά ένα κομμάτι της κοίτης μπαζώνεται, ενώ κατασκευάζεται γέφυρα».

Η οικοδόμηση των οικισμών κατά μήκος του Λήλαντα και στο δέλτα του ξεκινούν στα μέσα εκείνης της δεκαετίας. «Έχουμε ακούσει από τους παλαιότερους ότι ένας μεσίτης στην περιοχή ονόματι Μανίκας, που διετέλεσε ένα διάστημα και βουλευτής άρχισε να κόβει οικόπεδα. Ο πατέρας μου αγόρασε το 1975, όπως οι περισσότεροι», λέει ο Σταύρος Κεραμιδάς, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «Αναγέννηση» της συνοικίας Όαση. «Οι άνθρωποι βέβαια δεν ήξεραν τότε. Έβλεπαν ένα ποταμάκι και κοντά τη θάλασσα και έλεγαν “τι ωραία που είναι εδώ, είμαστε τόσο τυχεροί”. Αγόραζαν κι έφτιαχναν το εξοχικό τους, πολλοί ήρθαν μετά μερικά χρόνια κι έμειναν μόνιμα».

«Από το 1975 αρχίζει να οικοδομείται σταδιακά το χαμηλότερο τμήμα του ποταμού και το ευρύτερο δέλτα, δηλαδή η παραλία Βασιλικού και το Μπούρτζι. Έκτοτε άλλα τμήματα νομιμοποιούνται και μπαίνουν στο σχέδιο και άλλα παραμένουν εκτός σχεδίου, αυθαίρετα ή μη, με αποτέλεσμα η κοίτη του Λήλαντα να περιοριστεί στο ένα τρίτο και το δέλτα να μειωθεί στα 35 μέτρα». Την κατάσταση επικυρώνει απόφαση Νομάρχη του 1987 για τα όρια του οικισμού Αγίου Νικολάου (που τροποποιείται το 1992). «Ο οικισμός κατηγοριοποιείται ως παραλιακός, διάσπαρτος και μεγάλος, ενώ τα όριά του μετά την τροποποίηση του 1992 φθάνουν έως τις εκβολές του Λήλαντα», εξηγεί ο κ. Χυσόλι.

Ο Νίκος Γεωργιάδης, δασολόγος στο Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο, βρέθηκε στην περιοχή το 2006 και επανήλθε μετά την πλημμύρα του 2009, στο πλαίσιο προγράμματος απογραφής μικρών νησιωτικών υγροτόπων. «Ο Λήλαντας είναι ένας ποταμός - ο μεγαλύτερος στην Εύβοια - με περιοδική ροή. Επειδή όμως έχει πολύ μεγάλη λεκάνη απορροής, ξεκινώντας από τον ορεινό όγκο της Δίρφυος, έχει συχνά πολύ νερό και θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός για τα οικοσυστήματα της Εύβοιας. Ο Λήλαντας ευθύνεται για την πεδιάδα που είναι εύφορη, ο Λήλαντας έφτιαξε τις παραλίες με τα φερτά υλικά. Παρακολουθώντας λοιπόν την περιοχή την τελευταία 20ετία διαπιστώνεις εύκολα ότι ο ποταμός έχει μειωθεί σημαντικά. Το δέλτα του έχει χτιστεί, ενώ το έλος στο Μπούρτζι, που κάποτε τροφοδοτούνταν από το δέλτα έχει αποκοπεί. Παράλληλα, όλη η πλημμυρική έκταση του ποταμού στα χαμηλά του τμήματα έχει χτιστεί. Η κοίτη και το δέλτα του ποταμού καταπατήθηκαν, τεμαχίστηκαν και πουλήθηκαν».

«Ο κόσμος που αγόραζε οικόπεδα στην περιοχή για να χτίσει δεν ενδιαφερόταν αν υπάρχει ποτάμι, αν είναι σωστό ή λάθος, αν κρύβει κάποια παρανομία. Έχτιζε και περίμενε από τον πολιτικό να “διευθετήσει” την περιοχή», λέει ο κ. Χυσόλι. «Βέβαια αυτό δεν είναι επιστημονικά σωστό. Έπρεπε να είναι σαφή τα όρια του ποταμού, των πρανών, της κοίτης και των πλημμυρικών ζωνών του. Όμως ο Δήμος ή η κάθε τοπική κοινότητα ενδιαφέρονται μόνο για το κομμάτι που αντιστοιχεί στα όριά τους. Αυτό βέβαια δεν λύνει τα ζητήματα. Με την έννοια αυτή, η περίπτωση του Λήλαντα δεν είναι μοναδική, το ίδιο φαινόμενο επαναλαμβάνεται σε όλη τη χώρα, ιδίως όπου υπάρχουν ποτάμια εποχικής ροής». Αξίζει να σημειωθεί ότι στο παρελθόν έχει εκπονηθεί μια μελέτη οριοθέτησης του Λήλαντα, η οποία ωστόσο ουσιαστικά επικυρώνει την υφιστάμενη κατάσταση και η οποία δεν εγκρίθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας.

Το φράγμα

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός πρότεινε στην ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών τη δημιουργία ενός φράγματος στον άνω ρουν του Λήλαντα, προκειμένου να αποτραπούν κι άλλες πλημμύρες στο μέλλον. «Θα ξοδευτούν τεράστια ποσά χωρίς στην πραγματικότητα να είναι κανείς σίγουρος ότι θα διασώσει τον οικισμό που είναι επάνω στο δέλτα. Ο ποταμός χρειάζεται ένα δέλτα, αυτό δεν μπορεί να αλλάξει», λέει ο κ. Γεωργιάδης. «Κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να κατεδαφιστούν κάποια σπίτια, να θυσιαστούν αυτοί οι δημόσιοι χώροι όπως γήπεδα και παιδικές χαρές που έγιναν επάνω στο δέλτα και να δημιουργηθεί μια έξοδος του νερού προς το έλος στο Μπούρτζι. Ειδάλλως θα κάνεις μια τρύπα στο νερό. Να σημειώσω ότι στη νέα προγραμματική περίοδο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρηματοδοτήσει έργα απελευθέρωσης ποταμών από φράγματα και βαριές παρεμβάσεις. Η τάση είναι πλέον αντίστροφη γιατί έχει αποδειχθεί ότι οι μεγάλες παρεμβάσεις στους ποταμούς δημιουργούν προβλήματα όχι μόνο στη βιοποικιλότητα αλλά και μακροπρόθεσμα στον άνθρωπο».

«Εγώ δεν πιστεύω ότι φταίνε τα σπίτια στο δέλτα ή δίπλα στο ποτάμι. Ήταν τόσο πολύ το νερό που δεν θα μπορούσε να είχε γίνει κάτι άλλο. Πλημμύρισαν περιοχές που ποτέ δεν είχαν πρόβλημα, όχι μόνο εμείς», λέει ο Βασίλης Γουρνής, αντιδήμαρχος Χαλκίδας και κάτοικος Αγίου Νικολάου. «Αυτό που θέλουμε είναι να έρθουν σοβαροί επιστήμονες στην περιοχή μας και να μας πουν τι πρέπει να γίνει. Τι είναι αυτό που θα μας γλιτώσει; Ένα φράγμα; Κάποιες κατεδαφίσεις; Ό,τι υποδείξουν. Και να γίνει όμως. Η περιοχή δεν σηκώνει τρίτη καταστροφή».

Το χρονικό του περιορισμού της κοίτης του ποταμού και της «εξαφάνισης» του δέλτα του

Στην αεροφωτογραφία του 1945, η εύφορη πεδιάδα του Λήλαντα είναι χωρισμένη σε εκατοντάδες χωράφια. Με κίτρινο διακρίνονται οι τότε οικισμοί και με κόκκινο το οδικό δίκτυο της εποχής.

Το 1972 είναι εμφανής ο περιορισμός της κοίτης του ποταμού από τις καλλιέργειες, το δέλτα όμως παραμένει ανέπαφο. Αρχίζουν πλέον να δημιουργούνται οι παραθαλάσσιοι οικισμοί στο Λευκαντί και στο Μπούρτζι, ενώ το χωριό Βασιλικό έχει διπλασιαστεί.

Το 2014 ένα μεγάλο μέρος του Ληλάντιου Πεδίου έχει χαρακτηριστικά αστικής ή ημιαστικής περιοχής. Η κοίτη του ποταμού είναι πολύ μικρή, το δέλτα του έχει χτιστεί, ενώ η δόμηση εξελίσσεται είτε γραμμικά, κατά μήκος των βασικών δρόμων, είτε στο παράκτιο μέτωπο.

Δείτε βίντεο με το «χτισμένο» Δέλτα του ποταμού Λήλαντα μετά την καταστροφική πλημμύρα της 9/8/2020:

Πηγή: Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (Γιώργος Λιάλιος)
Aεροφωτογραφίες: Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού. Επεξεργασία: Εντις Χυσόλι, αρχιτέκτονας.
Βίντεο: Apostolis Parakatis


ΣΧΟΛΙΑ

Μπορείτε να σχολιάσετε μέσω Facebook ή Blogger (Google) επιλέγοντας την αντίστοιχη καρτέλα από πάνω



[ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ]$type=three$count=3$meta=0$snip=0$cate=0$rm=0$va=0

[ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ]$type=ticker$hide=mobile$count=12$cate=0$va=0

[ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ]$type=ticker$show=page$hide=mobile$count=12$cate=0$va=0

Όνομα

Αγγελίες,4,Αγροτικά,434,Αγωγοί,113,Αθλητικά,1845,Αλεξανδρούπολη,5808,Άμυνα,246,ΑΝΕΛ,58,Απεργίες,116,Άρθρα - Απόψεις,2620,Αστυνομικά,478,Αυτοδιοίκηση,2026,Αυτοδιοικητικές Εκλογές,709,Αυτοκίνητο,4,Αφιερώματα,226,Βαλκάνια,28,Βουλευτικές Εκλογές,411,Γελοιογραφίες,6,Γενικά,48,ΔΗΜΑΡ,22,Δημόσια Έργα,56,Δημόσιο,41,Διαδίκτυο,169,Διαμαρτυρίες,89,Διασκέδαση,38,Διδυμότειχο,382,Δράμα,85,Έβρος,13978,Εθελοντισμός,199,Εκδηλώσεις,1950,Εκκλησία,908,Εκπαίδευση,970,Ελλάδα,961,Ελληνισμός,27,Ελληνοτουρκικά,342,Ενέργεια,33,Επιστήμες,13,Επιχειρήσεις,498,Εργασία,9,Εργασιακά,198,Ερευνα αγοράς,11,Ευρωεκλογές,38,Ευρώπη,103,Ζωή και Υγεία,275,Θράκη,379,Ιστορία,153,Καβάλα,147,Καιρός,27,Καταγγελίες,70,Καταναλωτικά,180,ΚΙΔΗΣΟ,9,ΚΙΝΑΛ,14,ΚΚΕ,323,Κοινωνία,67,Κοινωνική Προσφορά,166,Κόσμος,554,ΛΑΕ,8,ΛΑΟΣ,19,Λήμνος,9,Μειονότητα,20,Μεταναστευτικό,127,Μουσική,183,ΝΔ,435,Ξάνθη,148,Οικολογία,273,Οικονομία,523,Ορεστιάδα,888,Πανταζίδου,104,ΠΑΣΟΚ,252,Περιβάλλον,274,Περίεργα,9,Περιφέρεια ΑΜ-Θ,2866,Πολιτική,1144,Πολιτισμός,167,ΠΟΤΑΜΙ,24,Πρόσωπα,80,Προτεινόμενο,4,Πρώτο Θέμα,4642,Ροδόπη,247,Σαμοθράκη,579,Σάτιρα,62,Σουφλί,308,Σπίτι,12,Συγκοινωνίες,271,Σύλλογοι,262,Συνέδρια,109,ΣΥΡΙΖΑ,325,Σχολείο,9,Τέχνες,116,Τεχνολογία,45,Τουρισμός,231,Τρίγωνο,33,Τυχερό,32,Υγεία,722,Φέρες,254,Χηλή,37,Χρυσή Αυγή,8,Lifestyle,8,Media,302,Showbiz,20,
ltr
item
Alexandroupoli Online: Η ιστορία «εξαφάνισης» ενός Δέλτα ποταμού και οι καταστροφικές συνέπειες
Η ιστορία «εξαφάνισης» ενός Δέλτα ποταμού και οι καταστροφικές συνέπειες
Η οικοδόμηση των οικισμών κατά μήκος του Λήλαντα και στο δέλτα του ξεκινούν στα μέσα της δεκαετίας του '70. Από το 1975 αρχίζει να οικοδομείται σταδιακά το χαμηλότερο τμήμα του ποταμού και το ευρύτερο δέλτα. Την τελευταία 20ετία διαπιστώνεις εύκολα ότι ο ποταμός έχει μειωθεί σημαντικά και το δέλτα του έχει χτιστεί.
https://1.bp.blogspot.com/-KEtTHnVvCYw/XztElRm_RGI/AAAAAAACjhQ/5E_nZpPUW0cRqjpdcDEKgfp2f1op1K--wCLcBGAsYHQ/s1600/evoia.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-KEtTHnVvCYw/XztElRm_RGI/AAAAAAACjhQ/5E_nZpPUW0cRqjpdcDEKgfp2f1op1K--wCLcBGAsYHQ/s72-c/evoia.jpg
Alexandroupoli Online
https://www.alexpolisonline.com/2020/08/blog-post_63.html
https://www.alexpolisonline.com/
https://www.alexpolisonline.com/
https://www.alexpolisonline.com/2020/08/blog-post_63.html
true
1602981175067084807
UTF-8
Loaded All Posts Δεν βρέθηκαν αναρτήσεις ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ Περισσότερα ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΚΥΡΩΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΔΙΑΓΡΑΦΗ Από Αρχική ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΘΡΑ Δείτε περισσότερα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΙΚΕΤΑ ΑΡΧΕΙΟ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα. Να βάζετε τόνους στις λέξεις για καλύτερα αποτελέσματα. Επιστροφή στην Αρχική Σελίδα Κυριακή Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυρ Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ Ιανουαρίου Φεβρουαρίου Μαρτίου Απριλίου Μαΐου Ιουνίου Ιουλίου Αυγούστου Σεπτεμβρίου Οκτωβρίου Νοεμβρίου Δεκεμβρίου Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαϊ Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ μόλις τώρα πριν 1 λεπτό πριν $$1$$ λεπτά πριν 1 ώρα πριν $$1$$ ώρες χθες πριν $$1$$ μέρες πριν $$1$$ εβδομάδες σχολίασε Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content