Η ευρέως γνωστή ως Νανά, ήταν η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος στην Επίδαυρο. Υπήρξε ιδρύτρια και πρόεδρος του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος.
Η Ιωάννα Παπαντωνίου αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση και την ανάδειξη της τεράστιας πολιτιστικής κληρονομιάς μας, καθώς ως μέλος του Λυκείου Ελληνίδων, όργωσε την Ελλάδα, συλλέγοντας πολύτιμο λαογραφικό υλικό, ιδίως παραδοσιακές ενδυμασίες, το οποίο αποτέλεσε και τον πυρήνα της περίφημης συλλογής του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος "Βασίλειος Παπαντωνίου", το οποίο ίδρυσε η ίδια το 1974 στο Ναύπλιο, στη μνήμη του πατέρα της, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στο συλλυπητήριο μήνυμά της η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Η Ιωάννα Παπαντωνίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1936. Σπούδασε σκηνογραφία και ενδυματολογία στο Wimbledon School of Art του Λονδίνου. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έκανε την πρώτη της επαγγελματική δουλειά – σκηνικά και κοστούμια στον Κοριό του Μαγιακόφσκι (1971) για το «Προσκήνιο» – την οποία της ανέθεσε ο Αλέξης Σολομός.
Την ίδια χρονιά έκανε και την είσοδό της στο αρχαίο ελληνικό δραματολόγιο με τις Θεσμοφοριάζουσες, που ανέβηκαν στο Θέατρο Κήπου, στη Θεσσαλονίκη και έκανε σκηνικά και κοστούμια για τον Ορέστη που ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο. Έχει συνεργαστεί με το Θέατρο Τέχνης και τον Κάρολο Κουν επί πέντε συναπτά έτη και με τον θίασο Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού. Ακολούθησαν συνεργασίες με το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Δημοτικά και Περιφερειακά θέατρα, θιάσους του ελεύθερου θεάτρου και το Royal Exchange Theatre.
Συνεργάστηκε με μεγάλους Έλληνες σκηνοθέτες και υπήρξε στενή συνεργάτιδα του Μάικλ Έλιοτ στο Royal Exchange Theatre. Ασχολήθηκε κυρίως με την επιτόπια έρευνα για το ελληνικό ένδυμα. Το 1974 ίδρυσε το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα στο Ναύπλιο, που το 1981 τιμήθηκε με το European Museum of the Year main Award (EMYA).
Στο σκηνογραφικό της έργο πρέπει να συνυπολογισθεί και το συγγραφικό, με τα βιβλία: «Ελληνικές φορεσιές», «Φορεσιές της Μακεδονίας», «Οι τοπικές φορεσιές της Θράκης», «Σαρακατσάνοι: φορεσιές και στολίδια», «Από τη Άλωση μέχρι την Απελευθέρωση» κ.ά.
Έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών (1981), έχει βραβευθεί για τα κοστούμια της στην ταινία Δοξόμπους (1987) του Φώτου Λαμπρινού και έχει επίσης τιμηθεί με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο (2000), με το έπαθλο «Πάνος Αραβαντινός» του Κέντρου Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου (2004), με το Lifetime Achievement Award της European Museum Academy (2013) και με το Αριστείο «Ιωάννης Καποδίστριας» για τις Επιστήμες, τα Γράμματα και τις Τέχνες του Δήμου Ναυπλιέων (2022). Για χρόνια είχε διδάξει στα Τμήματα Θεατρολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Πατρών και του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Ήταν επίτιμη διδάκτωρ στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και επίτιμη διδάκτωρ του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Το Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου αποχαιρετά την Ιωάννα Παπαντωνίου
Το Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου αποχαιρετά με οδύνη την Ιδρύτρια και ψυχή του, Ιωάννα Παπαντωνίου.
Σε όλη της τη ζωή στάθηκε ακούραστη δημιουργός, αφοσιωμένη δασκάλα και πηγή έμπνευσης στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στο εξωτερικό.
Πάνω απ’ όλα όμως υπήρξε ένας άνθρωπος με βαθιά καλλιέργεια, σεμνότητα και αγάπη για τον Πολιτισμό. Μια προσωπικότητα που ενέπνεε σεβασμό και εμπιστοσύνη σε όσους τη γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί της.
Η παρουσία της θα παραμείνει ζωντανή σε κάθε γωνιά του Ιδρύματος αλλά και σε κάθε μουσείο που σχετίζεται με τη λαογραφία μας.
Το έργο και η παρακαταθήκη της θα είναι για όλους εμάς μνήμη και τεράστια ευθύνη.
Η Πρόεδρος Γεωργία Κρητικού - Σαμαρά, το Διοικητικό Συμβούλιο και οι συνεργάτες του Ιδρύματος την αποχαιρετούμε με απέραντη αγάπη και ευγνωμοσύνη, ως οικογένεια, τιμώντας την ξεχωριστή διαδρομή της και την πολύτιμη προσφορά της.
Καλό σου ταξίδι, θεία Νανά μας αγαπημένη
Η φωτογραφία με την οποία το Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου αποχαιρετά την Ιωάννα Παπαντωνίου
Το Λύκειον των Ελληνίδων αποχαιρετά την Ιωάννα Παπαντωνίου
Το Λύκειον των Ελληνίδων αποχαιρετά με βαθιά θλίψη την ιδρύτρια και πρώτη Πρόεδρο του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος «Β. Παπαντωνίου» Ιωάννα Παπαντωνίου.
Υπήρξε από τα μικρά της χρόνια μαθήτρια και, αργότερα μέλος της Χορευτικής Ομάδας, δασκάλα και διακεκριμένη ερευνήτρια ελληνικών χορών και ενδυμασιών, έχοντας μάλιστα συμβάλει σημαντικά και στη συγκρότηση της ενδυματολογικής συλλογής του Λυκείου των Ελληνίδων με αξιόλογες και τεκμηριωμένες δωρεές συνόλων που καλύπτουν όλον τον ενδυματολογικό χάρτη της Ελλάδας.
Η Ιωάννα Παπαντωνίου, σκηνογράφος και ενδυματολόγος με διεθνή απήχηση, ήταν η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος σε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας στην Επίδαυρο, ενώ με τα γραπτά και με τις ομιλίες της συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάδειξη και την προβολή της ιστορίας της ελληνικής ενδυμασίας.
Η Ίδρυση του πολύ σημαντικού Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, μετέπειτα Ιδρύματος Βασίλη Παπαντωνίου, με έδρα στο Ναύπλιο, την ιδιαίτερη πατρίδα της, υπήρξε μια ακόμη πολύτιμη προσφορά αυτής της ξεχωριστής Ελληνίδας η οποία αφήνει δυνατό το αποτύπωμά της στα πολιτιστικά πράγματα του τόπου.
Η δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη
Πληροφορούμενη την απώλεια της Ιωάννας Παπαντωνίου, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:
«Με μεγάλη θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια της Ιωάννας Παπαντωνίου, μιας από τις σημαντικότερες θεραπαινίδες του Πολιτισμού μας, σε πλείστες εκφάνσεις του, επί πολλές δεκαετίες. Μετά τις στέρεες σπουδές της στη Βρετανία, η Ιωάννα Παπαντωνίου διέγραψε μια μετεωρική πορεία ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος, συνεργαζόμενη με τους κορυφαίους σκηνοθέτες και ηθοποιούς της εποχής της σε παραστάσεις-σταθμούς για το θέατρό μας, αλλά και, επιλεκτικά, σε ξεχωριστές κινηματογραφικές δημιουργίες. Ωστόσο, η μοναδική της ματιά δεν περιορίστηκε στη σκηνή, αλλά μετουσιώθηκε σε δημιουργική διδασκαλία σε πανεπιστημιακά τμήματα θεατρικών σπουδών, στην Αθήνα, την Πάτρα και το Ναύπλιο.
Παράλληλα, η Ιωάννα Παπαντωνίου αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση και την ανάδειξη της τεράστιας πολιτιστικής κληρονομιάς μας. Ως μέλος του Λυκείου Ελληνίδων, όργωσε την Ελλάδα, συλλέγοντας πολύτιμο λαογραφικό υλικό, ιδίως παραδοσιακές ενδυμασίες, το οποίο αποτέλεσε και τον πυρήνα της περίφημης συλλογής του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος "Βασίλειος Παπαντωνίου", το οποίο ίδρυσε η ίδια το 1974 στο Ναύπλιο, στη μνήμη του πατέρα της. Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα - το σημερινό Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου - υπήρξε το έργο ζωής της Ιωάννας Παπαντωνίου, στο οποίο δώρισε όλες τις συλλογές της και για τις ανάγκες του οποίου διέθεσε σχεδόν το σύνολο της περιουσίας της και υπό τη σοφή και ακάματη καθοδήγησή της, εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για τον νεοελληνικό πολιτισμό.
Με την Ιωάννα Παπαντωνίου είχα την τιμή και την χαρά να συνεργαζόμαστε από το 1999. Σε όλα τα σπουδαία προγράμματά της είχε τη συμπαράσταση του ΥΠΠΟ γιατί ήταν ο δημιουργικός άνθρωπος που συνδύαζε αρμονικά τη θεωρία με την πράξη και την αθόρυβη δράση. Αποφεύγοντας την ανώφελη δημοσιότητα, αφιέρωσε όλον της τον βίο και τη δραστηριότητά της στην υπηρεσία του Πολιτισμού και της κοινωνίας, καταλείποντάς μας ένα τεράστιο έργο που θα καρποφορεί επί μακρόν. Για την Ιωάννα Παπαντωνίου δεν αποτελεί κοινό τόπο αν πω ότι η αφειδώλευτη προσφορά της υπήρξε ανυπολόγιστη και ότι η ευγνωμοσύνη μας για το έργο της είναι τεράστια. Στην οικογένειά της και τους φίλους της απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια».
Ο αποχαιρετισμός της τέως ΠτΔ Κατερίνας Σακελλαροπούλου
«Με συγκίνηση αποχαιρετώ την Ιωάννα Παπαντωνίου, σκηνογράφο και ενδυματολόγο, μια σπουδαία μορφή του ελληνικού πολιτισμού.
Το έργο της για την έρευνα, διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο για τη χώρα μας.
Σημαντική υπήρξε η δουλειά της στο θέατρο και τεράστια η προσφορά της μέσω του Ιδρύματος "Βασίλη Παπαντωνίου" στο Ναύπλιο, το οποίο γιόρτασε τα 50 του χρόνια με τη συναρπαστική έκθεση ΔΙΑΣΜΑ στο Μουσείο Μπενάκη. Στους οικείους της εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια».
[post_ads]
.png)
ΣΧΟΛΙΑ
Μπορείτε να σχολιάσετε μέσω Facebook ή Blogger (Google) επιλέγοντας την αντίστοιχη καρτέλα από πάνω