Το Ελληνικό Εμπορικό Ναυτικό στο Έπος του 1940

Η συμβολή της Ελληνικής Εμπορικής Ναυτιλίας στο Έπος του '40, από την έναρξη μέχρι και τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το Ελληνικό Εμπορικό Ναυτικό στο Έπος του 1940
του Νίκου Παπανικολόπουλου

Για τον Έλληνα, η θάλασσα δεν είναι απλά ένα ταξίδι ή μια περιπέτεια. Είναι τρόπος ζωής που μονιάζει και μανιάζει μαζί της ένας λαός ολάκερος, μια ιστορία απέραντη. Μια ιστορία που ξεκινά από την ένδοξη ναυμαχία της Σαλαμίνας κατά των Περσών (480 π.Χ), συνεχίζεται με το «θαύμα του '21» όπου οι Έλληνες ποτέ δεν νικήθηκαν στη θάλασσα, με επισφράγισμα τη ναυμαχία του Ναβαρίνου (1827), ξαναζωντανεύει με τις νικηφόρες ναυμαχίες των Βαλκανικών πολέμων, της Έλλης (1912) και της Λήμνου (1913) και φτάνει στο Έπος του '40, το οποίο αναμφίβολα γράφτηκε στην Πίνδο, το Γράμμο και το Βίτσι, αλλά δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και στην ένδοξη συμμέτοχη της εμπορικής μας ναυτιλίας.

Ελληνικά φορτηγά πλοία είχαν συμμετοχή στην επιχείρηση αποχώρησης των Συμμαχικών Δυνάμεων στην Δουνκέρκη (Μάιος 1940), στις επικίνδυνες νηοπομπές για τον εφοδιασμό της Σοβιετικής Ενώσεως, στο αρκτικό λιμάνι Μούρμανσκ (1941-1944), αλλά και στην απόβαση στη Νορμανδία (Ιούνιος 1944) που έκρινε και τη συντριβή των ναζιστικών δυνάμεων.

Οι θυσίες του Ελληνικού Εμπορικού Ναυτικού ξεκίνησαν από την πρώτη μέρα της κήρυξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου με τη βύθιση, μετά από βομβαρδισμό, του φορτηγού «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΡΑΣ» στο λιμάνι της Γδύνιας (Πολωνία), καθώς και τη βύθιση, μετά από πρόσκρουση σε νάρκη, του φορτηγού «ΚΩΣΤΗΣ» στη Βαλτική Θάλασσα, στις 4 Σεπτεμβρίου 1939, παρότι η Ελλάδα δεν είχε εμπλακεί ακόμα στον πόλεμο.

Tο ατμόπλοιο ARIS του Μιχαήλ Μ. Ξυλά. Στις 12 Οκτωβρίου 1939
βομβαρδίστηκε και βυθίστηκε από το γερμανικό υποβρύχιο U 37.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη δράση και τη συμβολή της Ελληνικής Εμπορικής Ναυτιλίας στο Έπος του '40, θα διαιρέσουμε όλο το χρονικό διάστημα, από την έναρξη μέχρι και τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σε τρεις περιόδους:

Α΄ Περίοδος (Σεπτέμβριος 1939 - Οκτώβριος 1940)

Από την 1η Σεπτεμβρίου 1939, με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία, μέχρι τις 27 Οκτωβρίου 1940, την παραμονή της εισβολής των Ιταλών στην Ελλάδα.

Το Σεπτέμβριο του 1939 η Ελλάδα διέθετε την ένατη ναυτιλία στον κόσμο (Βρετανία, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Νορβηγία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Γαλλία, Ελλάδα) με 583 ποντοπόρα πλοία (506 φορτηγά, 55 επιβατηγά, 1 υπερωκεάνιο και 21 διαφόρων τύπων) και 124 ελληνικής πλοιοκτησίας υπό ξένη Σημαία.

Η κήρυξη του πολέμου βρήκε την ελληνική ναυτιλία να εκτελεί μεταφορές κατεσπαρμένη σε όλες τις θάλασσες του κόσμου.

Οι έλληνες εφοπλιστές από την αρχή του πολέμου, μολονότι η Ελλάδα ήταν ουδέτερη, δεν δίστασαν να διαθέσουν τα πλοία τους για τις ανάγκες των Βρετανικών μεταφορών. Από το Δεκέμβριο του 1939 ο ελληνικός εφοπλισμός, για τις ανάγκες της Βρετανίας, είχε διαθέσει 50 ελληνικά φορτηγά πλοία.

Για τη βοήθεια αυτή προς την κοινή συμμαχική υπόθεση η Ελληνική Εμπορική Ναυτιλία την περίοδο αυτή πλήρωσε μεγάλο τίμημα. Από την πρώτη ημέρα του πολέμου τα ελληνικά φορτηγά, αν και ουδέτερα, τορπιλίζονταν και βομβαρδίζονταν χωρίς ενδοιασμό. 73 πλοία βυθιστήκαν και 17 κατασχέθηκαν.

Το ατμόπλοιο GAROUFALIA της οικογένειας Α.Γ. Λαιμού. Στις 11/12/1939
τορπιλίστηκε και βυθίστηκε από το γερμανικό υποβρύχιο U 38.

Οι Γερμανοί, ενοχλημένοι από τη βοήθεια της ελληνικής ναυτιλίας, διετύπωσαν τις πρώτες αντιδράσεις τους τον Αύγουστο του 1940.

Χαρακτηριστικό είναι ένα από τα τηλεγραφήματα σχετικά με τη δραστηριότητα της Ελληνικής Εμπορικής Ναυτιλίας, του γερμανού υπουργού των Εξωτερικών Φον Ρίμπερντροπ, με ημερομηνία 24 Αυγούστου 1940, προς τον γερμανό πρέσβη στην Αθήνα που κοινοποιήθηκε στην ελληνική κυβέρνηση:

«Το γεγονός ότι το μέγιστον της Ελληνικής Εμπορικής Ναυτιλίας εξακολουθεί να χρησιμοποιείται διά λογαριασμόν της Βρετανίας είναι ίσως το σοβαρώτερόν μας παράπονον έναντι της Ελλάδος. Αναμένομεν όπως η Ελλάς άρει αμέσως πάσαν υποχρέωσιν ελλήνων ναυτικών να ταξιδεύουν προς Βρετανίαν και όπως απαγορεύσει πάντα εν γένει πλουν προς την Βρετανίαν των πλοίων υπό Ελληνικήν Σημαίαν. Την καλλιτέραν δικαιολογίαν τοιαύτης ενεργείας, αποτελούν οι δηλώσεις Γερμανίας και Ιταλίας περί αποκλεισμού. Εάν αντιθέτως η Ελληνική Κυβέρνηση εμμείνει εις την αρχικήν της άποψιν, τούτο πιθανόν να οδηγήσει εις κινδύνους πολύ σοβαρωτέρους διά τα εν γένει συμφέροντα της Ελλάδος».

Το ατμόπλοιο ANTONIOS CHANDRIS του Ιωάννη Δ. Χανδρή. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1940
αιχμαλωτίστηκε και βυθίστηκε από το γερμανικό βοηθητικό καταδρομικό WIDDER.

Β΄ Περίοδος (Οκτώβριος 1940 - Μάιος 1941)

Από την 28 Οκτωβρίου 1940, με την κήρυξη του πολέμου κατά της Ελλάδος, μέχρι την 28 Μαΐου 1941, που είχαμε την ολοκληρωτική κατάληψη του ελληνικού χώρου και της Κρήτης.

Με την έναρξη του πολέμου η ελληνική κυβέρνηση έλαβε τα ακόλουθα μέτρα για την προστασία της Ελληνικής Εμπορικής Ναυτιλίας και συγχρόνως την εξυπηρέτηση της πολεμικής προσπάθειας.

Από το ραδιοφωνικό σταθμό του Λονδίνου μετεδίδετο το Μήνυμα της Ελληνικής Κυβερνήσεως: «Κατ’ εντολήν της Ελληνικής Κυβερνήσεως άπαντα τα εις τον Ειρηνικόν ευρισκόμενα φορτηγά, εάν μεν κατευθύνονται προς την Αμερικήν να συνεχίσωσι τον πλουν των, εάν δε πλέουν προς την Ασίαν να αλλάξουν πορείαν και να πλεύσουν προς Βρετανικόν ή Ολλανδικόν λιμένα ή λιμένα των Ηνωμένων Πολιτειών ή ανήκοντα εις ταύτα. Τα εις τον Ατλαντικόν ευρισκόμενα ελληνικά φορτηγά εάν μεν κατευθύνονται προς δυσμάς, να συνεχίσουν τον πλουν των, εάν δε προς ανατολάς να πλεύσουν προς Βρετανικόν λιμένα. Τα ελληνικά πλοία δέον να μην πλεύσουν εις λιμένας Γαλλικούς ή Γαλλικών αποικιών».

Εκδόθηκαν και δημοσιεύτηκαν αυθημερόν (28/10/1940) στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Α.Ν. 2606/1940 που έθετε τη χώρα σε κατάσταση πολιορκίας, ο Α.Ν. 2609/1940 που παρείχε εξουσιοδότηση στον έλληνα Πρέσβη στο Λονδίνο να προβαίνει σε επιτάξεις και ναυλώσεις ελληνικών πλοίων και ο Α.Ν. 2669/1940 που παρείχε εξουσιοδότηση στον υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας να θέτει σε επιστράτευση τους ναυτικούς.

Η Ελληνική Κυβέρνηση συμφώνησε με το αρμόδιο βρετανικό υπουργείο για συλλογική χρονοναύλωση του ελληνικού ποντοπόρου εμπορικού στόλου μέχρι το τέλος του πολέμου.

• Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών έκαψε όλα τα έγγραφα βάσει των οποίων θα μπορούσε ο κατακτητής να γνωρίζει τα στοιχεία κάθε ελληνικού πλοίου.

• Δημιουργήθηκε στο Λονδίνο η Ελληνική Επιτροπή Ναυτιλιακής Συνεργασίας (GSCC), γνωστή ως Committee, η οποία λειτουργεί μέχρι και σήμερα.

Το ατμόπλοιο GEORGE J. GOULANDRIS των Αδελφών Γουλανδρή.
Το 1941 τορπιλίστηκε και βυθίστηκε από γερμανικό υποβρύχιο.

Η περίοδος αυτή υπήρξε ιδιαίτερα καταστροφική για την ελληνική ναυτιλία και για τα περισσότερα ελληνικά επιβατηγά πλοία. Η γερμανική αεροπορία υπήρξε η αποκλειστική αιτία των μεγάλων απωλειών. Οι Γερμανοί έστρεψαν το αεροπορικό τους δυναμικό στην καταστροφή οποιουδήποτε πλωτού μέσου με το οποίο μπορούσαν να διαφύγουν προς Κρήτη και Αίγυπτο οι βρετανικές και οι ελληνικές δυνάμεις.

Παρ’ όλα αυτά αρκετά πλοία μπόρεσαν να διαφύγουν και συγχρόνως να πραγματοποιήσουν πολύτιμες μεταφορές προς όφελος του κοινού συμμαχικού αγώνα. Η συμβολή της εμπορικής ναυτιλίας κατά τη φάση αυτή ήταν τόσο σημαντική ώστε ο Αρχηγός του Βρετανικού Στόλου της Μεσογείου Sir Andrew Cunningham στην ημερήσια διαταγή του στις 11 Μαΐου 1941 τόνισε:

«Επιθυμώ να διαβιβάσω την ικανοποίησή μου και τον θαυμασμό μου διά την εργασία σας προς τους Πλοιάρχους, τους Αξιωματικούς και τα πληρώματα του Εμπορικού Ναυτικού και των συμμάχων εμπορικών σκαφών άτινα έλαβαν μέρος στην κίνηση των Αυτοκρατορικών Δυνάμεων προς Ελλάδα και εις τας προσφάτους επιχειρήσεις όταν αυτές απεσύρθησαν. Κατά το διάστημα των επιχειρήσεων τούτων υπό συνθήκας σημαντικών κινδύνων και δυσκολιών δεν υπήρξε ουδείς δισταγμός και ο αποφασιστικός τρόπος διά του οποίου τα πλοία αντεπετίθεντο κατά των αεροπορικών επιδρομών με τα αμυντικά των όπλα υπήρξεν υπέροχος. Ημείς του Βασιλικού Ναυτικού και άνδρες των Αυτοκρατορικών Δυνάμεων αντιλαμβανόμεθα την έκτασιν των προαναφερθεισών υπηρεσιών και το οφειλόμενο χρέος προς το Εμπορικό Ναυτικό διά την αφοσιωμένη εργασία του διαρκουσών των τελευταίων εβδομάδων».

Φορτηγό πλοίο τύπου Victory με πολεμική εξάρτηση στη διάρκεια του Πολέμου

Την περίοδο αυτή βυθιστήκαν 165 πλοία (126 από αεροπορική δράση, 21 από δράση υποβρυχίων, 7 από άγνωστη αιτία, 6 από νάρκες και 5 από καταδρομικά). Στα ανωτέρω δεν περιλαμβάνονται οι απώλειες των ιστιοφόρων και μικρών πετρελαιοκινήτων, οι οποίες κατά το τέλος της περιόδου αυτής υπήρξαν ιδιαίτερα σημαντικές.

Στις απώλειες αυτής της περιόδου θα πρέπει να προστεθεί και η ολοκληρωτική σχεδόν καταστροφή της ανθούσας ελληνικής ποταμίου ναυτιλίας στον Δούναβη. Η δύναμη της ναυτιλίας αυτής δεν είναι ακριβώς γνωστή αλλά είναι γνωστό ότι διέθετε πολλά ποταμόπλοια και ρυμουλκά στα οποία υπηρετούσαν πολλοί Έλληνες. Μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας στον Άξονα και την κατάληψη της Ελλάδας, όσα σκάφη βρέθηκαν εκεί θεωρήθηκαν λεία πολέμου και κατασχέθηκαν από τις γερμανικές αρχές.

Το ατμόπλοιο ARGO του Ευγένιου Ευγενίδη. Στις 29 Νοεμβρίου 1942
τορπιλίστηκε και βυθίστηκε από το ιταλικό υποβρύχιο Ammiraglio Cagni.

Γ΄ Περίοδος (Μάιος 1941 - Σεπτέμβριος 1945)

Από την 29 Μαΐου 1941, διάστημα στο οποίο η Ελλάδα βρέθηκε ακόμη και υπό τριπλή κατοχή (γερμανική, ιταλική και βουλγαρική), μέχρι το τέλος του πολέμου στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, όταν πάνω στο Αμερικανικό Θωρηκτό Missouri, στον κόλπο του Τόκιο, υπογράφτηκε με τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας το τέλος του πολέμου.

Το ατμόπλοιο PELEUS του Ηλία Χατζηλία. Στις 13/3/1944 τορπιλίστηκε και βυθίστηκε από το
γερμανικό υποβρύχιο U 582. Στη συνέχεια, οι ναυαγοί του δολοφονήθηκαν από τα πυρά του
υποβρυχίου. Μετά το τέλος του Πολέμου μαρτυρίες 3 μελών του πληρώματος που επέζησαν
οδήγησαν στη σύλληψη και την καταδίκη εις θάνατον του κυβερνήτη του υποβρυχίου.

Μετά τις 29 Μαΐου 1941 και την κατάληψη της Κρήτης, ελεύθερο ελληνικό έδαφος εθεωρείτο μόνο τα καταστρώματα των ελληνικών πολεμικών και εμπορικών πλοίων και μάλιστα σε αυτά βασίστηκε και η οικονομική επιβίωση της ελληνικής απόδημης κυβέρνησης.

Η ερμηνεύτρια της νίκης Σοφία Βέμπο με μέλη του πληρώματος
ελληνικού ατμοπλοίου στην Αλεξάνδρεια στη διάρκεια του Πολέμου.

Τα εμπορικά πλοία που επέζησαν, αυτά που διέφυγαν και αυτά που βρέθηκαν μακριά από την Ελλάδα, μαζί με τα υπολείμματα των Ενόπλων Δυνάμεων που μπόρεσαν να φύγουν και να συγκροτηθούν, αποτέλεσαν τον πυρήνα και την κινητήρια δύναμη για τη συνέχιση του αγώνα ενάντια στον κατακτητή.

ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Υποναύαρχος Λ.Σ. (ε.α)

Φωτογραφίες: greekshippingmiracle.org

ΣΧΟΛΙΑ

Μπορείτε να σχολιάσετε μέσω Facebook ή Blogger (Google) επιλέγοντας την αντίστοιχη καρτέλα από πάνω

[ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ]$type=three$count=3$meta=0$snip=0$cate=0$rm=0$va=0

[ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ]$type=ticker$hide=mobile$count=12$cate=0$va=0

[ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ]$type=ticker$show=page$hide=mobile$count=12$cate=0$va=0

Όνομα

Αγγελίες,4,Αγροτικά,446,Αγωγοί,113,Αθλητικά,1864,Αλεξανδρούπολη,5966,Άμυνα,250,ΑΝΕΛ,58,Απεργίες,118,Άρθρα - Απόψεις,2650,Αστυνομικά,479,Αυτοδιοίκηση,2132,Αυτοδιοικητικές Εκλογές,709,Αυτοκίνητο,4,Αφιερώματα,227,Βαλκάνια,28,Βουλευτικές Εκλογές,411,Γελοιογραφίες,6,Γενικά,49,ΔΗΜΑΡ,22,Δημόσια Έργα,56,Δημόσιο,41,Διαδίκτυο,169,Διαμαρτυρίες,89,Διασκέδαση,38,Διδυμότειχο,397,Δράμα,88,Έβρος,14252,Εθελοντισμός,203,Εκδηλώσεις,1952,Εκκλησία,937,Εκπαίδευση,997,Ελλάδα,1013,Ελληνισμός,27,Ελληνοτουρκικά,345,Ενέργεια,36,Επιστήμες,13,Επιχειρήσεις,509,Εργασία,9,Εργασιακά,202,Ερευνα αγοράς,11,Ευρωεκλογές,38,Ευρώπη,105,Ζωή και Υγεία,279,Θράκη,394,Ιστορία,156,Καβάλα,149,Καιρός,27,Καταγγελίες,70,Καταναλωτικά,183,ΚΙΔΗΣΟ,9,ΚΙΝΑΛ,14,ΚΚΕ,336,Κοινωνία,71,Κοινωνική Προσφορά,167,Κόσμος,566,ΛΑΕ,8,ΛΑΟΣ,19,Λήμνος,9,Μειονότητα,20,Μεταναστευτικό,128,Μουσική,186,ΝΔ,435,Ξάνθη,151,Οικολογία,273,Οικονομία,531,Ορεστιάδα,923,Πανταζίδου,110,ΠΑΣΟΚ,252,Περιβάλλον,288,Περίεργα,9,Περιφέρεια ΑΜ-Θ,2935,Πολιτική,1159,Πολιτισμός,167,ΠΟΤΑΜΙ,24,Πρόσωπα,80,Προτεινόμενο,5,Πρώτο Θέμα,4725,Ροδόπη,255,Σαμοθράκη,589,Σάτιρα,62,Σουφλί,318,Σπίτι,13,Συγκοινωνίες,272,Σύλλογοι,262,Συνέδρια,110,ΣΥΡΙΖΑ,329,Σχολείο,9,Τέχνες,116,Τεχνολογία,45,Τουρισμός,233,Τρίγωνο,39,Τυχερό,33,Υγεία,768,Φέρες,263,Χηλή,38,Χρυσή Αυγή,8,Lifestyle,8,Media,303,Showbiz,20,
ltr
item
Alexandroupoli Online: Το Ελληνικό Εμπορικό Ναυτικό στο Έπος του 1940
Το Ελληνικό Εμπορικό Ναυτικό στο Έπος του 1940
Η συμβολή της Ελληνικής Εμπορικής Ναυτιλίας στο Έπος του '40, από την έναρξη μέχρι και τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
https://1.bp.blogspot.com/-9brs0ZdyGvw/X5jOFEt_ZaI/AAAAAAACln8/soCUKXK_zZMT6AgIsuG2HBNK42Uo_QcRgCLcBGAsYHQ/s16000/005.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-9brs0ZdyGvw/X5jOFEt_ZaI/AAAAAAACln8/soCUKXK_zZMT6AgIsuG2HBNK42Uo_QcRgCLcBGAsYHQ/s72-c/005.jpg
Alexandroupoli Online
https://www.alexpolisonline.com/2020/10/1940.html
https://www.alexpolisonline.com/
https://www.alexpolisonline.com/
https://www.alexpolisonline.com/2020/10/1940.html
true
1602981175067084807
UTF-8
Loaded All Posts Δεν βρέθηκαν αναρτήσεις ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ Περισσότερα ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΚΥΡΩΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΔΙΑΓΡΑΦΗ Από Αρχική ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΘΡΑ Δείτε περισσότερα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΙΚΕΤΑ ΑΡΧΕΙΟ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα. Να βάζετε τόνους στις λέξεις για καλύτερα αποτελέσματα. Επιστροφή στην Αρχική Σελίδα Κυριακή Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυρ Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ Ιανουαρίου Φεβρουαρίου Μαρτίου Απριλίου Μαΐου Ιουνίου Ιουλίου Αυγούστου Σεπτεμβρίου Οκτωβρίου Νοεμβρίου Δεκεμβρίου Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαϊ Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ μόλις τώρα πριν 1 λεπτό πριν $$1$$ λεπτά πριν 1 ώρα πριν $$1$$ ώρες χθες πριν $$1$$ μέρες πριν $$1$$ εβδομάδες σχολίασε Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content